Felieton

Zwierzęcy problem

Bóg nakazuje ludziom zabijać i zjadać. Niedługo tak będzie mówił ksiądz Oko.

„Piramida zwierząt” Katarzyny Kozyry. Wypchany koń, na nim pies, a na szczycie kogut. Konsternacja i skandal wokół tej pracy mówiły coś o nas. Artystka wybierając zwierzęta i towarzysząc ich uśmiercaniu, naruszyła ważne tabu naszej kultury. I tak zostałyby zabite – ale bezimiennie i taśmowo. Ona wydobyła je z tej bezimienności i w jakimś sensie wzięła na siebie odpowiedzialność za ich śmierć.

Elizabeth Costello, alter ego Coetzeego, wygłaszająca wykłady o Holocauście zwierząt. I bohater jego „Hańby”, który miłosiernie uśmierca bezdomne psy. Duszejko, bohaterka powieści Olgi Tokarczuk, która morduje morderców zwierząt, przekraczając, w imię, jej zdaniem, wyższych norm, prawa naszej kultury.

Wegetarianie i weganie, apostołowie nowej wrażliwości w bogatym świecie. Bo jednak to nie to samo, co wegetarianizm kulturowy czy wynikający z nędzy. No i kto przekona Eskimosów, że mają odżywiać się sałatą, albo Afrykańczyka, żeby nie zabijał swojej kozy?

A jednocześnie tony wyrzucanego na śmietnik mięsa w krajach dostatnich.

Radykałowie i realistyczni zwolennicy „kontraktu”. Kontraktu w ramach którego człowiek zapewnia zwierzętom dobre życie i bezbolesną śmierć, za to może je zjadać. 

Badania pokazujące jak płynna jest granica między człowiekiem i zwierzęciem. To, że zwierzęta czuja, cierpią, myślą – to nie ideologia, tylko wiedza. Czy ktoś dziś podziela przekonanie Kartezjusza, że są to maszynki, a w wiwisekcji nie ma nic złego?

Zwierzęta laboratoryjne, których losem się zajmujemy. I deratyzacja, której nikt się nie przeciwstawia. 

Zwierzęta towarzyszące, domowi pupile i przemysł, który je obsługuje. Hodowle i modne rasy. 

Zwierzęta wolno żyjące, których byt też zależy od nas, bo nie ma już całkiem dzikiej natury, cała podlega wpływom naszej cywilizacji i ludzkim decyzjom.

Zwierzęta symboliczne i mityczne. Historia zwierząt. 

Przykłady można by mnożyć. Mnóstwo problemów – praktycznych i etycznych. Filozofia, biologia, etologia, ekologia… Sztuka, literatura i historia.

Każdy z nas czasem z nimi się styka, ale systematycznie bada się je na istniejących na wielu uniwersytetach interdyscyplinarnych Animal Studies. To też jest funkcja uniwersytetu, a nie tylko kształcenie wysoko wykwalifikowanej siły roboczej. 

Jednak gdy PAN chce zorganizować konferencję naukową na ten temat, okazuje się, że natychmiast podnoszą się głosy sprzeciwu ze strony tradycyjno-katolickich mediów. To jest gorsze niż gender! Zrównuje człowieka z bydlęciem…  Równia pochyła, po której zsuniemy się w otchłań nihilizmu… I tym podobne bzdury, których nawet nie chce mi się cytować. Smętny polski ciemnogród.

W Internecie krążyło jakiś czas temu zdjęcie martwego dzika spoczywającego na ołtarzu z okazji dnia św. Huberta, patrona myśliwych. 

A kiedyś poznałam popa obsługującego niewielką parafię na zachodzie Polski. Był trochę dziwny, budował z korków od butelek (podobno dostawał je od zaprzyjaźnionych księży) zamki warowne. Ale to mi nie przeszkadzało. Gorzej, gdy doszło do rozmowy o wegetarianizmie. To grzech – zagrzmiał. Bóg nakazuje ludziom zabijać i zjadać. Niedługo tak będzie mówił ksiądz Oko.

Oczywiście prześledzenie stosunku rozmaitych wyznań do zwierząt też jest interesującym przedmiotem badawczym, ale ja wolałabym badać życie szympansów. 

Słuchaj także: Rozmowa Tomasza Stawiszyńskiego z Dariuszem Gzyrą ze Stowarzyszenia Empatia o kontrowersjach wokół Animal Studies, Polskie Radio RDC, 23.II.2014

Bio

Kinga Dunin

| Socjolożka, publicystka, pisarka, krytyczka literacka
Socjolożka, publicystka, pisarka, krytyczka literacka. Od 1977 roku współpracowniczka KOR oraz Niezależnej Oficyny Wydawniczej. Po roku 1989 współpracowała z ruchem feministycznym. Współzałożycielka partii Zielonych. Autorka licznych publikacji (m.in. „Tao gospodyni domowej”, „Karoca z dyni” – finalistka Nagrody Literackiej Nike w 2001) i opracowań naukowych (m.in. współautorka i współredaktorka pracy socjologicznej "Cudze problemy. O ważności tego, co nieważne”). Autorka książek "Czytając Polskę. Literatura polska po roku 1989 wobec dylematów nowoczesności", "Zadyma", "Kochaj i rób".

Komentarze

System komentarzy niedostępny w trybie prywatnym przeglądarki.