Wspieraj 
Wspieraj 
Wydawnictwo 
Obserwuj 
Zamach w Krakowie zbiegł się z poprzedzającymi go postulatami poluzowania dostępu do broni palnej w Polsce. Jednym ze zwolenników takiego rozwiązania jest prezydent Karol Nawrocki. Po przeciwnej stronie stoi rząd, który też planuje dokonać przeglądu regulacji, ale w odwrotnym celu.
Ledwie kilka miesięcy temu pojawiły się wyniki pokontrolne NIK, która sprawdziła funkcjonowanie przepisów udzielania pozwolenia na broń palną. Opublikowany 29 maja 2026 r. raport Broni coraz więcej, nadzór niekompletny dowodzi, że surowość przepisów ograniczających dostęp do pistoletów, strzelb i karabinów to czysta fikcja. Broń palna nie leży w każdym polskim domu wyłącznie dlatego, że zdecydowana większość społeczeństwa nie czuje potrzeby, by ją mieć. Jeśli będzie się ona upowszechniać, to i chęć posiadania przynajmniej jednej sztuki uzbrojenia wzrośnie – bo lepiej mieć, skoro wszyscy dookoła już mają.
Najwyższa Izba Kontroli zwraca uwagę przede wszystkim na to, że w ostatnich latach nastąpił gwałtowny wzrost wydawania pozwoleń i rejestracji broni palnej. Jeszcze w 2020 roku wydano 235 tys. pozwoleń i zarejestrowano 588 tys. sztuk w rękach osób fizycznych. Liczba pozwoleń nie pokrywa się z liczbą właścicieli, gdyż jedna osoba może wnioskować o uprawnienia dla kilku różnych celów. W 2024 roku pozwoleń było już 367 tys., a zarejestrowanych sztuk 930 tys.
Gdy spojrzymy na najbardziej aktualne dane policji z 2025 r., to zauważymy, że właśnie ominął nas niesłusznie przemilczany jubileusz. Otóż w zeszłym roku liczba jednostek broni w posiadaniu osób prywatnych po raz pierwszy w historii przebiła okrągły milion. W 2025 r. pozwoleń było już 412 tys., a sztuk 1,037 miliona. W ciągu ledwie połowy dekady liczba broni palnej w rękach Polaków wzrosła niemal dwukrotnie. Pytanie tylko, czy o taki postęp chodziło.
Broń w Polsce zasadniczo nie służy do ochrony osobistej. Sztuki zarejestrowane w celu obrony własnej to „jedynie” 42 tys., czyli ledwie 4 proc. wszystkich. Dominuje broń na cele łowieckie (aż 409 tys.), za nią są cele kolekcjonerskie (296 tys.) oraz sportowe (274 tys.). Powody szkoleniowe, pamiątkowe czy historyczne odgrywają marginalną rolę.
Trzy lata poślizgu
Broń sportowa ma szansę w niedalekiej przyszłości wywindować się na czoło, gdyż obecnie to najprostszy sposób wejścia w posiadanie pistoletów i różnego rodzaju karabinków. Wystarczy należeć do klubu sportowego, przejść tam szkolenie, zdać egzamin z umiejętności oraz znajomości przepisów, uzyskać licencję zawodniczą i zdobyć zaświadczenie lekarskie o zdrowiu psychofizycznym. Licencję trzeba co roku odnawiać, uczestnicząc w kilku zawodach rocznie. Można się z tym zamknąć w kilku miesiącach i jest to prostsze niż uzyskanie prawa jazdy. Jeśli ktoś odczuwa zamiłowanie do broni palnej lub strzelectwa, nie jest to dla niego żaden problem – kosztuje nieco wysiłku i tysiąc złotych z hakiem (nie licząc kosztów sprzętu).
NIK wykryła szereg nieprawidłowości w systemie. Oczywiście Polska spóźniła się z wprowadzeniem regulacji wymaganych w UE, ale do tego można było się już przyzwyczaić. Niestety nie wszystkie wymagane regulacje zostały nad Wisłą zaimplementowane. Przede wszystkim regularne monitorowanie stanu psychofizycznego właścicieli dotyczy wyłącznie celów ochrony osobistej lub ochrony mienia. Myśliwi, kolekcjonerzy i zawodnicy strzelectwa amatorskiego muszą przejść badania tylko raz podczas wnioskowania o pozwolenie, tymczasem jak wskazuje NIK „nie można założyć, iż oceniony wówczas stan zdrowia pozostanie niezmienny przez kilkadziesiąt lat”. Inaczej mówiąc, regularne badania lekarskie dotyczą posiadaczy mniej niż 5 proc. broni będącej w rękach polskich osób fizycznych.
Absurdem jest, że zasłużony wojak z jednostki Grom, gen. Roman Polko, musi się regularnie badać, by móc trzymać w domu pistolet, tymczasem niesprawdzonym przez służby miłośnikom karabinów sportowych wystarczy jedno zaświadczenie na całe życie. Co gorsza, Komendy Wojewódzkie Policji nie sprawdzają na bieżąco terminowości badań nawet tej garstki właścicieli, którzy muszą je aktualizować.
„W okresie objętym kontrolą w jednej z siedmiu komend wojewódzkich Policji weryfikację wywiązywania się z obowiązku przedkładania okresowych orzeczeń lekarskich i psychologicznych rozpoczęto dopiero w roku 2025, a w pięciu komendach doszło do przeterminowania badań. W skrajnym przypadku sięgało ono nawet 1194 dni, czyli ponad trzech lat” – czytamy w raporcie NIK.
Papier na „gębę”
Poza tym wykryto wiele innych nieprawidłowości. KWP nie monitorują, czy uprawnienia właścicieli uzbrojenia osobistego są aktualne – na przykład czy miłośnik strzelectwa wciąż posiada licencję zawodnika. W żadnej z siedmiu skontrolowanych KWP nie wyegzekwowano corocznych wykazów członków od wszystkich zobowiązanych do tego związków i stowarzyszeń.
Nie sprawdza się na bieżąco nawet tak podstawowych kwestii jak to, czy posiadacz broni wciąż żyje. Po śmierci powinna ona zostać zabezpieczona, gdyż pozwolenie nie przechodzi z ojca na syna. Po przeprowadzeniu przez kontrolerów porównania systemu PESEL z policyjnym rejestrem okazało się, że broń po osobach zmarłych pozostawała niezabezpieczona nawet przez 30 lat.
W Polsce istnieje więc nieokreślona liczba sztuk uzbrojenia po nieżyjących właścicielach – miejmy nadzieję, że większość z nich zabrała do grobu kody do sejfów.
Kontrolerzy NIK ujawnili także przypadki wydania pozwoleń na broń dla ochrony osobistej mimo braku realnego zagrożenia życia, zdrowia lub mienia, co wykryto w trzech komendach wojewódzkich – z siedmiu skontrolowanych, przypomnijmy. W dwóch KWP nierzetelnie weryfikowano także warunki do udzielenia uprawnień, takie jak niekaralność. Wydawano też pozwolenia, mimo że wnioskodawcy nie zostali poddani egzaminowi. W jednej KWP stwierdzono zwalnianie z egzaminu bez rzetelnej weryfikacji, czy zaistniały podstawy do tego zwolnienia.
NIK zwróciła też uwagę, że nieuregulowane jest posiadani broni czarnoprochowej, czyli tej bardzo starego typu sprzed 1885 roku oraz jej nowych replik. Tymczasem w okresie 2019-2024 liczba przestępstw z użyciem broni czarnoprochowej wyniosła 73, z czego 28 to zabójstwa lub usiłowania zabójstwa.
Bierne posiadanie zabija
Hoplofile często podają przykład Czech, które zasadniczo są spokojne, chociaż liczba broni na mieszkańca jest tam czterokrotnie wyższa niż w Polsce. Nad Wełtawą zamachy popełniane przez strzelców to jednak żadna nowość. W ostatniej dekadzie miały miejsce trzy – w 2023 r. na Uniwersytecie Karola w Pradze, w 2019 roku w Ostrawie i w 2015 roku w Uherskim Brodzie. Łącznie zginęło w nich około 30 osób.
Istnieją niezliczone dowody, że upowszechnienie posiadania broni drastycznie zwiększa prawdopodobieństwo przedwczesnego zgonu. W badaniu opublikowanym w 2022 roku naukowcy z Uniwersytetu Kalifornijskiego, Stanforda i Northeast University przeanalizowali dane prawie 18 milionów nieposiadających broni mieszkańców Kalifornii z okresu 12 lat, porównując wskaźniki zabójstw między osobami mieszkającymi z właścicielem broni i tymi, w których domach takowej nie było. Okazało się, że osoby mieszkające z posiadaczem broni krótkiej, które same jej nie posiadają, są prawie dwukrotnie bardziej narażone na śmierć w wyniku zabójstwa niż osoby mieszkające w domach bez broni. Szczególnie narażone na śmierć w domu z ręki małżonka lub partnera są kobiety.
Wspieraj nas
Płatność odnawialna. W każdym momencie możesz zrezygnować z płatności.
Przegląd nadwiślańskich regulacji dotyczących broni palnej jest niewątpliwie potrzebny. Wymogi dotyczące aktualizacji badań psychofizycznych co kilka lat powinny dotyczyć wszystkich użytkowników. Komendy wojewódzkie powinny starannie i na bieżąco monitorować uprawnienia, by odbierać broń osobom, które utraciły podstawę udzielenia pozwolenia.
Poza tym warto się zastanowić, czy nie powinno się wprowadzić ograniczenia liczby sztuk trzymanych w domu. Jeśli ktoś posiada cały arsenał, to znaczy, że jest niezdrowo zafascynowany strzelaniem. Domowe arsenały nie zwiększają bezpieczeństwa kraju, gdyż o tym decyduje wyszkolenie ludności i wyposażenie wojska oraz odpowiednich służb obrony cywilnej.
Komentarze
Trolle, boty, ścieki zostawiamy platformom. U nas możesz wziąć udział w sensownej dyskusji. Ale najpierw zapoznaj się z jej regulaminem!