Wspieraj 
Wspieraj 
Wydawnictwo 
Obserwuj 
🔴 7 listopada 2026 roku 24-letni Michał O. zastrzelił sześć osób na krakowskim Rynku Głównym i troje członków swojej rodziny w Ostrowcu Świętokrzyskim. W Krakowie rannych zostało 15 osób.
🗣️ Minister spraw wewnętrznych Marcin Kierwiński mówił o fascynacji sprawcy skrajnie prawicowymi ideologiami, a minister sprawiedliwości Waldemar Żurek wskazywał na wątek prawicowego ekstremizmu. Wypowiedzi te wywołały spór polityczny o motywy zamachu.
🔎 Prokuratura nie potwierdziła dotąd ideologicznej motywacji sprawcy. Rzecznik Prokuratury Krajowej Przemysław Nowak podkreślił, że jest za wcześnie, by kategorycznie określać jego motywacje.
Tuż po zamachu na Rynku Głównym w Krakowie Robert Bąkiewicz opublikował w sieciach społecznościowych wpis skierowany do małopolskiej policji z pytaniem o narodowość sprawcy. Kiedy okazało się, że to Polak, stracił zainteresowanie.
Michał Oksiński zamordował 9 osób i ranił 15. Sprawca zbrodni „zafascynowany był ideologiami skrajnie prawicowymi”, a jego poglądy „były bardzo radykalne i ultranacjonalistyczne” – ogłosił minister spraw wewnętrznych Marcin Kierwiński. W sprawie „jest bardzo silny wątek tego prawicowego ekstremizmu” – dopowiadał kilka dni później minister sprawiedliwości Żurek. Taki opis nie musi być fałszywy, ale dla części opinii publicznej mogło to wyglądać na próbę wpisania tej tragedii do bieżącej walki politycznej.
Zbrodniarz nie żyje, zmarł od ran zadanych mu przez bohaterskich policjantów, którzy z najwyższym poświęceniem go powstrzymali. Nie zbadają go psychiatrzy, nie przesłuchają go prokuratorzy. A ci, którzy dali mu dostęp do broni, nie dopatrzyli się u niego zbrodniczych zapędów. Samo to, że rodzina uzyskała pozwolenia na tyle sztuk broni, świadczy, że dostęp do broni jest w Polsce zbyt łatwy.
Wiemy na pewno, że Michał Oksiński, podobnie jak jego ojciec, fascynował się bronią, skoro mieli jej aż jedenaście sztuk. Z relacji sąsiadów wynika, że ich życie ogniskowało się wokół broni. Razem z ojcem jeździli sobie postrzelać. A w pokoju zamachowca był stary amerykański sztandar symbolizujący między innymi walkę o swobodny dostęp do broni (ale też wrogość do państwa i jego instytucji).
Posłowie partii Grzegorza Brauna powtarzają swój postulat upowszechnienia dostępu do broni. Możemy przypuszczać, że Oksiński również się z nim zgadzał. To oczywiście nie znaczy, że dokonując swej szaleńczej zbrodni, sprawca kierował się programem Konfederacji Korony Polskiej, zwłaszcza że czyn, którego się dopuścił, z pewnością wywoła szeroki sprzeciw wobec liberalizacji prawa o dostępie do broni.
Według oficjalnych danych Federalnego Biura Śledczego (FBI) udział uzbrojonych cywilów w powstrzymywaniu aktywnych strzelców jest rzadkością. Większość strzelanin kończy się ucieczką lub samobójstwem napastnika, zanim ktokolwiek zainterweniuje albo interwencją policji. FBI zauważa jednak, że częściej (w kilkunastu procentach przypadków) napastnika udaje się obezwładnić nieuzbrojonym postronnym osobom. W raportach obejmujących lata 2014–2025 zidentyfikowano 408 incydentów związanych z „aktywnym strzelcem”. Okazało się, że uzbrojeni cywile zatrzymali sprawców w zaledwie w około 3,9 proc. przypadków.
!["Odwagi! [o zaangażowaniu młodych]" Dominika Lasota](https://krytykapolityczna.pl/wp-content/uploads/2026/04/odwagi-plomienie-okladka.jpg)
![Piotr Wójcik "Trumponomika [o ekonomii Donalda Trumpa]"](https://krytykapolityczna.pl/wp-content/uploads/2022/12/plomienie_trumponomika-okladka.jpg)
Te dane stanowczo obalają argument skrajnej prawicy, że gdyby na Rynku Krakowskim było pełno cywilów z bronią, zginęłoby mniej ludzi. Pojawiają się też zarzuty, że policji było za mało. Ja raczej sądzę, że policja, która powstrzymała napastnika, to była najlepsza policja na świecie.
Prokuratura bada wątek prawicowego ekstremizmu, zwłaszcza że z analizy komputera zbrodniarza wynika, że bardzo pilnie śledził informacje o prawicowym masowym zabójcy z Norwegii, Breiviku. Zdanie „Morderca fascynował się prawicowym ekstremizmem” nie musi koniecznie oznaczać, że tą ideologią się kierował, mordując własną rodzinę i ludzi na krakowskim rynku. Czyn, którego dokonał, mógł być czynem szaleńca, choć trudno zapomnieć, że ten szaleniec miał w domu 11 sztuk broni, flagę kojarzoną przez amerykańską skrajną prawicę i pilnie obserwował informacje o prawicowym zbrodniarzu Breiviku. Z Breivikiem jest prościej, bo ogłosił, że mordował z prawicowych pobudek politycznych. W przypadku mordercy z Krakowa pamiętajmy, że takich pobudek możemy się tylko domyślać.
Po wypowiedziach ministra i premiera definiujących polityczny profil sprawcy masakry, polska prawica dostała szału, zwłaszcza że wkrótce potem nacjonaliści, rasiści i ludzie negujący Holokaust maszerowali, demonstrując swój „patriotyzm” na ulicach polskich miast. Szli ramię w ramię ze zwykłymi, porządnymi ludźmi. Patriotami, a nie szowinistami. Problem z nimi polega na tym, że choć nie aprobują samej zbrodni, to część poglądów zbrodniarza już tak. Z tego rozumowania wynika, że Oksiński miał prawo kupować broń, miał prawo fascynować się Breivikiem, tylko niepotrzebnie zamordował tyle osób.
A przecież, żeby zapobiec podobnym wydarzeniom, trzeba tych fanatycznych miłośników broni obserwować, by skutecznie zapobiegać ich niepoczytalnym czynom.
Prawica będzie wrzeszczeć, że cenzura, a ja sądzę, że to rozsądna profilaktyka. Nie potrafię bowiem oddzielić strasznego czynu od strasznych poglądów sprawcy.
Prawicowi politycy narzekają, że w świat poszedł zły sygnał o Polsce. Czyżby? Wiadomo, że mężczyzna, który „interesował się” Breivikiem, zabił masę osób. A polska skrajna prawica jest sama w sobie obciachem. Fakt, że do Sejmu wchodzą u nas negacjoniści, którzy głoszą, że nie było żadnych komór gazowych, oraz zwolennicy rosyjskiej agresji na Ukrainę, jest wystarczająco kompromitujący. Wypowiedzi i działania lidera Konfederacji Korony Polskiej, europosła Grzegorza Brauna od momentu pełnoskalowej inwazji Rosji na Ukrainę są przedmiotem ostrej krytyki ze strony większości polskiej sceny politycznej, komentatorów oraz mediów, które zarzucają mu wpisywanie się w narrację Kremla i relatywizowanie rosyjskiej agresji. Teraz tylko to się zmieni, że być może świat będzie nieco bardziej zainteresowany polską skrajną prawicą.
Najlepszym wytłumaczeniem czynu zwolennika powszechnego dostępu do broni byłoby stwierdzenie, że gość zwariował. Jednak, póki Michał O. nadal żył w szpitalu, prawica nie postulowała, żeby sprawca był badany czy leczony, a tylko, żeby go skazano – najlepiej na śmierć, choć w Polsce to niemożliwe. W tym duchu wypowiedział się m.in. Grzegorz Braun oraz Maciej Wąsik z PiS.
Kryminolodzy zauważyli, że sytuacja, w której w lokalu mieszkalnym gromadzi się tak pokaźny arsenał bojowy, a broń staje się osią życia całej rodziny, powinna zapalać czerwone światło. Sąsiedzi wspominali o wyjazdach w pełnym oporządzeniu taktycznym, babcia – o mundurze podarowanym na 18. urodziny. Badania kryminologiczne dowodzą, że militarna fiksacja i stały, nienaturalnie częsty kontakt z niebezpiecznymi narzędziami korelują z tendencjami do zachowań agresywnych.
Każdy rzetelny opis przypadku Michała O. prowadzi do wniosków, które polską prawicę skrajnie drażnią. Nie wiemy, jaki był realny wpływ poglądów prawicowych na czyn zbrodniarza. Trudno jednak wykluczyć, że taki wpływ istniał. I nawet jeżeli nie pojawią się dowody na jego kontakty ze środowiskami skrajnej prawicy, wątpliwości i tak pozostaną.
Wspieraj nas
Płatność odnawialna. W każdym momencie możesz zrezygnować z płatności.
Komentarze
Trolle, boty, ścieki zostawiamy platformom. U nas możesz wziąć udział w sensownej dyskusji. Ale najpierw zapoznaj się z jej regulaminem!