Wspieraj Wspieraj Wydawnictwo Wydawnictwo Dziennik Obserwuj Obserwuj

Kto pilnuje Krakowa, gdy miasto idzie spać? Rozmowa z nocnym burmistrzem

Na początku oczekiwano ode mnie, że będę jak Harry Potter: wyciągnę różdżkę, machnę nią i w całym mieście zapanują cisza i spokój. Niestety, tak się nie da.

Rozmowa
Kontekst

🌆🌙 28 października w „Gazecie Wyborczej” pojawiła się informacja o wykreśleniu ze struktury organizacyjnej magistratu burmistrza nocnego, Jacka Jordana.

💼📄Na początku listopada Jacek Jordan przyznaje, że nie otrzymał żadnych informacji o zwolnieniu i wciąż pracuje na stanowisku. Zapytany o update sytuacji, nie udziela żadnego nowego komentarza.

Serce
Celnie!

2

W starożytności wojsko odbywało nocne warty. Oficjele nocy służyli miastu już w średniowieczu. W 2026 roku nocni burmistrzowie patrolują Holandię, Wielką Brytanię, Niemcy, Czechy, Kolumbię, USA i Polskę. Skrywają się pod różnymi nazwami: „Ambasador Po Godzinach” (Bloomington, USA),  „Menedżer Gospodarki Nocnej” (Pittsburg, USA).

Aleksandra Kasprzak: Gdyby nocny burmistrz był superbohaterem, to jakie supermoce by mu się przydały?

Jacek Jordan: Żadne. Przydałyby się za to dwie całkiem realne rzeczy. Pierwszą byłaby większa swoboda samorządów gminnych w kwestiach legislacyjnych. Przecież my najlepiej wiemy, co się u nas dzieje i czego potrzebujemy. Drugą – odpowiednia ilość funkcjonariuszy w służbach. Warszawa ma prawie dwa miliony mieszkańców. Kraków – około miliona. W Warszawie są dwa tysiące strażników miejskich. Zgodnie z obliczeniami w Krakowie powinno być tysiąc, a mamy 500. Chciałbym po prostu powiększyć drużynę.

Jakie są pana obowiązki jako nocnego burmistrza?

Spełniam szereg zadań, ale moim głównym celem jest uporządkowanie życia nocnego w Krakowie. Idea nocnego burmistrza jest już znana na całym świecie. W Polsce pierwszym miastem z nocnym burmistrzem był Sosnowiec, nocny burmistrz został tam mianowany w 2023 roku. Celem było tam ożywienie życia nocnego – o dwudziestej miasto zamierało. W Krakowie idea pojawiła się dużo wcześniej, były próby powołania, ale się nie udało. Dopiero w 2024 roku, gdy wybory wygrał Aleksander Miszalski, przypomniano mu, że w kampanii obiecywał nocnego burmistrza dla Krakowa. Wygrałem konkurs i tak się zaczęło.

Czytaj także Matyja: Krakowem rządzi duch niekreatywnej klasy średniej Rafał Matyja

Równocześnie powołano też Komisję Zrównoważonej Gospodarki Nocy, niemal unikatowej w skali światowej. Składa się z 35 osób – przedstawicieli mieszkańców, nieformalnych stowarzyszeń, przedsiębiorców, branży turystycznej, radnych, rad dzielnic, dyrektorów wydziałów urzędu miasta i służb policyjnych. Chodzi o to, żeby zgromadzić różnych interesariuszy i szukać kompromisów przy podejmowaniu ważnych dla miasta decyzji. Oczywiście jesteśmy tylko ciałem doradczym prezydenta Krakowa, nie mamy mocy prawnej. Wymyślamy rozwiązania, a jeśli nasze pomysły zyskują akceptację, dochodzi do ich realizacji.

Początkowo podejmowanie decyzji było trudne, szło niemalże na noże – ostra walka, mieszkańcy swoje, przedsiębiorcy swoje, służby swoje, miasto swoje.

okładka książki "Manifest ciemności"

A co, jeśli podczas posiedzenia komisji nie da się wypracować kompromisu?

Ponad 60 proc. uchwał udało się podjąć jednomyślnie, bo nauczyliśmy się nawzajem słuchać. Kiedy nie możemy dojść do porozumienia, odbywa się głosowanie większością głosów. Tylko raz zdarzyło się, że głosów za i przeciw było dokładnie tyle samo. W takiej sytuacji decydujący głos należy do mnie jako przewodniczącego komisji.

Jest pan czarodziejem?

Na początku oczekiwano ode mnie, że będę jak Harry Potter: wyciągnę różdżkę, machnę nią i w całym mieście zapanują cisza i spokój. Niestety, tak się nie da.

Ale próbuję. W zeszłym roku, na początku czerwca, wyszedłem z patrolem na ulicę Szewską. Zobaczyliśmy tam trzy grupy nastolatków, wyglądali na nieletnich i spożywali alkohol, zachowywali się przy tym bardzo głośno. Zadzwoniłem do dowódcy akcji, a dwie minuty później z dwóch stron pojawiły się cztery zmotoryzowane patrole Straży Miejskiej i dwa patrole policjantów z psami. Cała ulica była niebieściutka. Po skończonej akcji wróciliśmy na rynek – tłumy ludzi, a jednak cisza. Tak po prostu. Nagle pół Starego Miasta wyciszone.

Czytaj także Tunelmania. Dlaczego politycy kochają metro? Karol Trammer

Przede wszystkim myślę o sobie jak o skrzynce kontaktowej dla mieszkańców Krakowa. Przyjmuję wszelkiego rodzaju wnioski i prośby o interwencję, mimo że sam nie jestem organem interwencyjnym. Słucham ludzi i tego, co im przeszkadza w nocnym życiu miasta. Niektórzy składają skargi – zarówno uzasadnione, jak i zupełnie bezpodstawne.

Na co skarży się Kraków?

Miesiąc po tym, jak zacząłem urzędować, dostałem pismo w sprawie likwidacji nocnych lotów na lotnisko Kraków-Balice. Innym razem skargę złożyła pani mieszkająca na przedmieściach, której przeszkadzał sąsiad z piejącym kogutem. Była też pani mieszkająca w sąsiedztwie Tauron Areny, którą denerwowały odbywające się tam imprezy i koncerty. No ale Tauron Areny na własnych plecach nie przeniosę.

Oczywiście jest też bardzo wiele skarg uzasadnionych. W takich przypadkach od razu przystępujemy do działania. Mam bezpośredni kontakt ze Strażą Miejską i policją, często proszę te służby o interwencję. Co drugi weekend uczestniczę wraz z zespołem w nocnych patrolach. Mamy ich już na koncie około 50, w różnych dzielnicach Krakowa.

Czytaj także Strefy czystego transportu – nowy obiekt nienawiści samochodziarzy Piotr Wójcik

Wcześniej był pan związany z branżą turystyczną. Niektórzy traktują to jako zarzut – Jan Hoffman stwierdził, że to tak, jakby „z rzeźnika zrobić rzecznika praw zwierząt”. Czy jest panu bliżej którejś ze stron interesariuszy?

Ochrzczono mnie nawet jako rekina branży, a ja po prostu przez 18 lat prowadziłem jednoosobową działalność gospodarczą jako licencjonowany przewodnik krakowski, wielicki i pilot wycieczek. Podkreślam, że nie stoję po niczyjej stronie, staram się być obiektywny i szukać kompromisów. A różnorodne doświadczenie zawodowe daje mi szeroki wgląd w problemy miasta. 

Jako nocny burmistrz jestem w swoim żywiole. Wcześniej przez cztery lata dowodziłem patrolami City Helpers w Krakowie – miejskich pomocników, których zadaniem było udzielanie informacji turystycznej i monitorowanie przestrzegania przepisów. Chodziło między innymi o legalność reklam, wielkość ogródków gastronomicznych czy zachowanie w godzinach nocnych. Jeśli taki patrol zauważył, że coś się dzieje, sam nie interweniował, tylko zgłaszał sprawę pod specjalny numer Straży Miejskiej. Zdarzyło mi się jednak interweniować osobiście, jeszcze zanim zostałem nocnym burmistrzem.

Czy to ładny sposób na powiedzenie, że kogoś pan dojechał?

Było tak: północ na Rynku. Wchodzi dwóch dżentelmenów, ubranych bardzo elegancko. Pogoda lekko deszczowa. Panowie dzierżą długie, męskie parasole zakończone ostrymi szpikulcami. Wtem napada ich dzika myśl, może pomyśleli, że są muszkieterami albo panami Wołodyjowskimi? Zaczynają się fechtować ze słupem ogłoszeniowym. Hałas na cały rynek. Plakaty prawie poniszczone. Podlatuję do nich, żeby ich uspokoić. Wtedy dociera do nich, że jestem lepszym celem niż słup. No i się zaczyna. Atakują. Ostrze zbliża się do mojego gardła. Mija 30 sekund i parasole leżą z jednej strony chodnika, panowie Wołodyjowscy z drugiej. Spacyfikowałem ich gołymi rękoma. Chwilę później wpadł patrol Straży Miejskiej i po sprawie.

Teraz już nie mogę sobie pozwolić na takie interwencje jako nocny burmistrz. Ale też miewam bezpośrednie interwencje. Gdy widzę grupę, która głośno się zachowuje, podchodzę do nich z uśmiechem na twarzy, wyciągam służbową legitymację, przedstawiam się i proszę, by byli trochę ciszej, bo tu mieszkają ludzie. Reagują różnie, czasem agresywnie, dlatego nie chodzę sam na patrole. Gdy druga osoba widzi, że rozmowa nie idzie po mojej myśli, natychmiast dzwoni do Straży Miejskiej, a taki patrol może się pojawić w ciągu minuty.

Czytaj także Czy Kraków w końcu pogodzi się ze swoją współczesnością? Jakub Majmurek

Czy patrolując Kraków, widuje pan mitologicznych Brytyjczyków i ich wieczory kawalerskie? Czy przez te dwa lata sprawowania funkcji miał pan poczucie, że na pracę nocnego burmistrza wpływają też czynniki polityczno-społeczne, takie jak brexit?

To mit. Oczywiście zdarzają się wieczory kawalerskie i panieńskie, ale jest ich coraz mniej. Nie ma porównania z czasami sprzed pandemii. Spośród 16,5 miliona osób, które odwiedziły Kraków w zeszłym roku, tylko niespełna dwa miliony stanowili turyści zagraniczni. Z nocnego życia miasta korzystają nie tylko turyści – największą grupę stanowią właśnie mieszkańcy. A najwięcej hałasu i bałaganu nocą robi jednak młodzież. To zrozumiałe: nie stać jej na wyjście do lokalu, więc kupuje alkohol w sklepach i pije go na ulicach, na ławkach czy na Plantach. Szybko robi się tam bardzo głośno, dochodzi do awantur i bójek. Oczywiście turyści również mają w tym swój udział, ale nie możemy zrzucać na nich całej odpowiedzialności. Mamy badania i wiemy, że po pierwszej w nocy ruch turystyczny praktycznie zamiera, a miasto nadal żyje.

Jakiś czas temu na łamach Krytyki Politycznej zastanawialiśmy się, czy miasta nie stają się zbyt restrykcyjne wobec nocnego życia. Z jednej strony mamy mieszkańców, którzy nie mogą spać, a z drugiej strony ludzi, którzy chcą korzystać z miasta. Jak wypracować sprawiedliwy kompromis?

Oczywiście nie możemy wygasić wszystkich świateł o 22. Trzeba zrozumieć ludzi, którzy chcą korzystać z miasta nocą, a Kraków ma bardzo bogatą ofertę rozrywkowo-kulturalną. Jest jednak pewien problem: w przeciwieństwie do Warszawy, która nie ma jednego, wyraźnie wyodrębnionego centrum, Kraków takie centrum ma. W efekcie wszystko koncentruje się na Rynku i wokół niego. Drugim takim punktem jest Kazimierz. Od początku proponuję rozwiązania, które pozwoliłyby przenieść część rozrywek poza centrum, żeby dać Rynkowi odetchnąć. Niestety, takie projekty spotykają się ze sprzeciwem z każdej strony – mieszkańców, przedsiębiorców i urzędu miasta. Dobrze reagują na nie tylko służby mundurowe. Mówią: „Co za różnica, gdzie będziemy interweniować?”. Może nawet byłoby lepiej, bo oddział śródmiejski jest przeciążony. Tymczasem podczas pięciogodzinnego patrolu w Nowej Hucie trafiła się tylko jedna interwencja.

W czasie kampanii wyborczej po referendum można było odnieść wrażenie, że kandydaci na prezydenta Krakowa, niezależnie od zaplecza, mówią lewicowymi postulatami: ograniczenie samowolki Airbnb, krótkoterminowego najmu.

Moim priorytetem jest to, żeby miasto funkcjonowało w nocy w sposób, który nie przeszkadza mieszkańcom. Miasto musi żyć i, nie czarujmy się, będzie żyło. Nie chcę iść drogą, żeby miasto drżało przed interwencjami służb, ale żeby żyło, rozumiejąc potrzeby innych. Stąd ciągłe negocjacje.

Jednymi z pierwszych, w jakich uczestniczyłem, były negocjacje z firmami organizującymi pub crawle. Wyobraźmy to sobie: druga w nocy, a przez rynek idzie po przekątnej grupa 150 osób, kompletnie pijanych, wrzeszczących, śpiewających, zataczających się, gubiących po drodze alkoholowe trupy, wymiotujących, oddających mocz gdzie popadnie – tragedia. Nie wiadomo, co z nimi zrobić. Nawet jak wezwie się służby, to ukarzą kilka osób z tłumu, i co? Firmy organizujące takie wycieczki nie ponoszą żadnej odpowiedzialności.

Czytaj także Żądam podwyżki cen biletów komunikacji miejskiej Łukasz Łachecki

Dlatego zaprosiliśmy ich przedstawicieli na rozmowę. Przyszli butni i aroganccy. Po drugiej stronie byliśmy ja i sekretarz miasta Krakowa, Antoni Fryczek. Zastosowaliśmy klasyczny podział ról: on był złym policjantem, ja dobrym. Zły policjant zaczął straszyć: nie możemy zakazać pub crawli, ale możemy być na tyle „sympatyczni”, żeby podczas każdego z nich wysyłać kilkanaście patroli. Jeśli ludzie zaczną regularnie publikować na platformach społecznościowych, że policja wlepia mandaty uczestnikom, szybko stracicie klientów. Wtedy ja powiedziałem: po co robić sobie na złość? Zatrudnijcie ludzi, którzy będą pilnować grup, uciszać je i dbać o to, żeby uczestnicy nie pili alkoholu na ulicy. A potem bawcie się dalej – tyle że w klubach.

I tyle wystarczy?

Tak. Kontrolujemy i monitorujemy sytuację. Jeśli mamy zastrzeżenia, informujemy organizatorów, że w danym miejscu i danej nocy ich pub crawl wymknął się spod kontroli. Potem bardziej się pilnują. Nie ma kompletnej ciszy, ale w porównaniu z tym, co przeżywaliśmy wcześniej, to ogromna poprawa.

To tylko jeden z problemów. Powstał już zestaw dobrych praktyk dla przedsiębiorców z branży gastronomicznej, ale co z najmem krótkoterminowym? Nocne życie jest z nim bezpośrednio związane. Czy Kraków powinien mieć możliwość ograniczenia liczby mieszkań przeznaczonych na najem krótkoterminowy, przynajmniej w najbardziej obciążonych dzielnicach?

Cały czas zachodzą zmiany. To niewielka część tego, co postulowaliśmy, ale coś się dzieje. Nie możemy wprowadzać ograniczeń sprzecznych z Konstytucją i zasadą wolności gospodarczej, ale możemy korzystać z prawa lokalnego – pod warunkiem że gminy otrzymają odpowiednie uprawnienia. Kraków jest pierwszym miastem w Polsce, które rozpoczęło rejestrację najmu krótkoterminowego. Dzięki temu w dużym stopniu wyeliminujemy szarą strefę. Prowadzone są kontrole. Lokale wynajmowane krótkoterminowo, które nie zostały zgłoszone i zarejestrowane, prędzej czy później zostaną wykryte.

Jeśli chodzi o ograniczenie liczby takich mieszkań, sprawa jest bardziej skomplikowana. Nie chcemy, żeby nocne życie zamarło, a klienci Airbnb to również potencjalni klienci pubów i klubów nocnych. Mieszkańcy naciskają na walkę z najmem krótkoterminowym, ale z drugiej strony taka działalność przynosi miastu dochody.

Gdyby w Polsce miało powstać więcej nocnych burmistrzów, to jaką lekcję chciałby pan przekazać następcom?

Więcej samodzielności w działaniu. Żeby starali się mieć większe kompetencje, niż ja mam w Krakowie. Kontaktowano się ze mną już z Warszawy, żeby zasięgnąć języka, jak to u nas wygląda i funkcjonuje, więc być może w stolicy również pojawi się nocny burmistrz.

Czytaj także W Krakowie wygrały pieniądze Jakub Majmurek rozmawia z Andrzejem Andrysiakiem

A gdyby jednak ktoś przemienił pana w krakowską wróżkę z różdżką, to co by pan zmienił?

Nie machałbym bez sensu, żeby uciszać miasto. Machnąłbym w kierunku Narodowego Banku Polskiego albo jakiegoś sejfu i sprowadził pieniądze do Krakowa. Jesteśmy miastem zadłużonym, nowy prezydent wprowadza oszczędności, mamy tu zamknięte koło wzajemnych zależności. Ta czarodziejska różdżka bardzo by się nam przydała.

**

Jacek Jordan – animator kultury, przewodnik, pilot wycieczek. Od sierpnia 2024 r. przewodniczący Komisji Zrównoważonej Gospodarki Nocy – zespołu zadaniowego przy Prezydencie Miasta Krakowa, który składa się z przedstawicieli strony społecznej, przedsiębiorców, branży turystycznej, Urzędu Miasta Krakowa i Miejskich Jednostek Organizacyjnych.

Komentarze

Trolle, boty, ścieki zostawiamy platformom. U nas możesz wziąć udział w sensownej dyskusji. Ale najpierw zapoznaj się z jej regulaminem!

Zaloguj się, aby skomentować
0 komentarzy
najstarszy
najnowszy oceniany
0
Komentujące wszystkich krajów, łączcie się!x