Europa Zjednoczonych Lobbystów

25.05.2026 2026-05-22

Chociaż to Stany Zjednoczone uchodzą za zagłębie światowego lobbingu, akurat w tym aspekcie Unia Europejska nie pozostaje daleko w tyle. Wywieranie wpływu na proces legislacyjny w UE przez różne grupy interesu osiągnęło skalę ogromną, a dane na temat tego procederu mogą zaskoczyć nawet obeznanych z realiami funkcjonowania Brukseli i Strasburga. Efektem tej działalności są wybrakowane przepisy, pełne luk i wyjątków, z których chętnie korzystają korporacje i organizacje biznesowe.

Społeczeństwo nieobywatelskie

Teoretycznie lobbing w UE jest uregulowany. Według raportu EU Transparency Register – provides useful but limited information on lobbying activities podmioty oficjalnie deklarujące reprezentowanie konkretnych interesów powinny być zarejestrowane i dokonywać regularnych sprawozdań, a przede wszystkim wykazywać roczne wydatki na działalność lobbingową. Poza tym należy wskazywać źródła finansowania, jednak nie wszystkie. Mowa o wpłatach przewyższających 10 tys. euro i 10 proc. łącznego rocznego budżetu danej organizacji. Komercyjne organizacje pośredniczące między grupami interesu a organami unijnymi muszą również zestawiać swoje roczne dochody z tytułu prowadzonej działalności lobbingowej.

Czytaj także 10 sporów, które rozrywają Unię Europejską Piotr Wójcik

Wydaje się więc, że sprawa jest uporządkowana i na Starym Kontynencie nie ma „wolnej amerykanki”. Problem w tym, że przepisy są dosyć liberalne, więc lobbing może się plenić bez większych ograniczeń. Można wręcz powiedzieć, że unijne regulacje sprzyjają lobbingowi, gdyż przestaje on być czymś wstydliwym czy niepożądanym. Wręcz przeciwnie, staje się zwyczajnym rodzajem działalności, w pełni legalnym, a nawet pożytecznym. Przecież dzięki temu eurokraci mają kontakt z szerokimi grupami społecznymi, co pomaga im nie oderwać się od rzeczywistości. Nie pierwszy raz okazuje się jednak, że coś, co pięknie wygląda na papierze, w praktyce staje się wynaturzeniem pierwotnych zamierzeń.

Przede wszystkim skala lobbingu w UE jest gigantyczna. Zarejestrowanych jest niespełna 13 tys. organizacji reprezentujących grupy interesu. Organizacje pozarządowe i sieci społeczne odpowiadają za 3,5 tys. zgłoszonych podmiotów. Kolejne 3 tys. to przedsiębiorstwa oraz grupy przedsiębiorstw. 2,7 tys. podmiotów to związki handlowe i biznesowe. Związki zawodowe odpowiadają już tylko za niespełna tysiąc organizacji lobbingowych. Reprezentacja pracowników jest więc sześciokrotnie mniejsza, niż reprezentacja organizacji biznesowych łącznie. Instytucje akademickie, naukowe i think tanki to również niespełna tysiąc. Jest jeszcze ponad 500 firm doradczych. Pozostałe typy, takie jak kancelarie prawne, mają marginalne znaczenie.

Podmioty lobbystyczne są również podzielone na kategorie interesów, które reprezentują. Zdecydowanie największą z nich stanowią interesy własne lub innych członków. Mowa o ponad 8 tys. podmiotów. Kolejne 4 tys. reprezentują interesy niekomercyjne, więc sprawy istotne społecznie są chronione przez dwukrotnie niższą liczbę organizacji niż kwestie czysto partykularne. Tym bardziej że istnieje jeszcze niemal 700 podmiotów, które wprost bronią wyłącznie interesów swoich klientów.

Lobbysta na etacie

Jak można się domyślać, najwięcej pieniędzy mają organizacje, które bronią spraw najzamożniejszych branż. Według raportu Corporate Europe Observatory oraz LobbyControl z 2025 roku istnieją 162 korporacje oraz stowarzyszenia branżowe, które rocznie wydają na lobbing ponad milion euro. Ich łączne wydatki wynoszą 343 mln euro. To oznacza wzrost o 13 procent w porównaniu do roku poprzedniego i o 86 milionów euro więcej niż w roku 2020. Wydatki największych lobbystów wzrosły więc o jedną trzecią w ciągu ostatnich 5 lat. Oczywiście realne wydatki na cały lobbing w UE są znacznie większe, gdyż powyższe dane obejmują wyłącznie garstkę największych organizacji tego typu. Za kilkaset tysięcy euro również można wylobbować sobie przynajmniej kilka przepisów w danej dyrektywie lub rozporządzeniu.

Czytaj także 7 argumentów za zniesieniem weta w UE Piotr Wójcik

Kto wydaje najwięcej? Tutaj nie ma zaskoczenia. Rocznie na lobbing w unijnych organach 67 mln euro wydają big techy, wśród których prym wiodą Microsoft i Meta. Niespełna 54 mln euro rocznie to wydatki organizacji broniących interesów sektora finansowego, takich jak AFME (Finance for Europe) oraz European Banking Federation (EBF). Kolejne dwie grupy wydają dokładnie tyle samo, czyli po 45 mln euro każda. Mowa o organizacjach reprezentujących przemysły chemiczny i rolno-spożywczy (m.in. niemiecki Bayer) oraz energetyczny (Shell czy FuelsEurope). Ponad 26 mln euro wydają organizacje stojące za przemysłem. W tym przypadku znów prym wiedzie wielkie zrzeszenie niemieckich przemysłowców, Bundesverband der Deutschen Industrie (BDI).

Organizacje lobbystyczne otrzymują akredytacje (EP passes) na wzór tych dziennikarskich, które umożliwiają im dosyć swobodne poruszanie się po budynkach Parlamentu Europejskiego oraz innych instytucji unijnych. Według danych LobbyFacts.eu prym wiedzie tutaj firma doradcza Fleishman-Hillard, która dysponuje 61 akredytacjami wydanymi dla 45 lobbystów. Do połowy maja 2026 roku odbyli oni 81 spotkań z Komisją Europejską. Na stronie firmy czytamy, że Fleishman-Hillars zajmuje się między innymi projektowaniem kampanii informacyjnych i produktowych czy zarządzaniem kryzysowym – oczywiście mowa o kryzysach wizerunkowych, a nie zapobieganiu katastrofom naturalnym. Meta Platform Ireland zatrudnia na pełny etat 17 lobbystów, których efektywność jest jednak zadziwiająca – do 18 maja 2026 roku odbyli aż 282 spotkania z KE. Jeszcze częściej z KE spotykało się 47 lobbystów European Industry Council – dokładnie 292 razy. Microsoft Corporation utrzymuje 6 pełnych etatów lobbystycznych, co otworzyło im drzwi do KE aż 284 razy. Reprezentanci Apple Inc. spotkali się z przedstawicielami KE 174 razy.

Naród obcych. Jak odbudować wspólny dom w XXI wieku

Ece Temelkuran

od 28,74 zł

Utracony kompas [o europejskiej lewicy]

Artur Troost

od 19,14 zł

Patrząc na kobiety, patrząc na wojnę

Wiktoria Amelina

od 28,74 zł

Na obrzeżach. Jak zmienia się Polska lokalna

Andrzej Andrysiak, Janusz Kucharski

od 23,94 zł

Mała historia znikania. Opowieść o Rzece

Daniel Petryczkiewicz

od 28,74 zł

Trumponomika [o ekonomii Donalda Trumpa]

Piotr Wójcik

od 19,14 zł

"07 zgłoś się. Milicyjny serial wczechczasów" Rafał Dajbor okładka książki

07 zgłoś się. Milicyjny serial wszech czasów

Rafal Dajbor

od 28,74 zł

Zośka i Rudy. O miłości, przyjaźni i Polsce

Kornelia Sobczak

od 28,74 zł

"Muzea w czasach polikryzysu" redakcja: Kaja Puto, Łukasz Łachecki, Patrycja Wieczorkiewicz

Muzea w czasach polikryzysu [o instytucjach sztuki]

Łukasz Łachecki, Patrycja Wieczorkiewicz, Kaja Puto

od 0,00 zł

okładka książki Michała Jędryki "Ołowiane dzieci" wyd. 2

Ołowiane dzieci. Zapomniana epidemia

Michał Jędryka

od 21,54 zł

Zapora ogniowa

Według Lobbyreport 2024 lobbyści stosują zróżnicowane techniki perswazji, od spotkań twarzą w twarz i zlecania badań, po ukryte wpływy za pośrednictwem „grup fasadowych” (tj. ukrywających swoje prawdziwe intencje) i mikrotargetowanej reklamy. Werbują byłych polityków z cennymi kontaktami za pośrednictwem tak zwanych drzwi obrotowych, czyli migrowania między polityką, lobbingiem i biznesem. Jak wskazuje Corporate Europe Observatory, te metody przynoszą realne korzyści – oczywiście lobbystom, a nie społeczeństwom. Jednym z przykładów jest wylobbowanie w KE wdrożenia tak zwanego Kompasu Konkurencyjności, który za nowy cel UE obiera szeroko zakrojoną deregulację i większą konkurencyjność korporacji, kosztem chociażby przepisów środowiskowych. 20 lutego 2026 roku szefowa KE Ursula von der Leyen spotkała się w Antwerpii z przedstawicielami przemysłu, by przedyskutować uchwalenie „Europejskiej umowy przemysłowej”. Jej celem jest reforma Zielonego Ładu w kierunku „marchewki” zamiast „kija”. Inaczej mówiąc, przemysł będzie kuszony do obniżania emisji CO2 i zanieczyszczeń za pomocą zachęt, ulg oraz innych korzyści, a nie zwiększania kosztów działalności szkodliwej dla środowiska.

Czytaj także Europa made in China Piotr Wójcik

Wylobbowanych w przeszłości interesów można jednak wymienić więcej. Przemysł motoryzacyjny „przekonał” Unię Europejską do rezygnacji z zakazu produkcji samochodów spalinowych w 2035 roku. Zamiast tego producenci będą mogli nadal wprowadzać na rynek nowe pojazdy benzynowe, o ile będą one emitować o 90 proc. mniej zanieczyszczeń niż dotychczas. Producenci żywności uzyskali przedłużenie (do 2033 roku) stosowania glifosatu, czyli herbicydu mogącego w większych ilościach powodować nowotwory i wywoływać efekty toksyczne. Sektor finansowy stoi zapewne za dysfunkcjonalnym modelem handlu uprawnieniami do emisji CO2, czyli za kształtem systemu EU-ETS, w którym do obrotu tymi papierami dopuszczono wszystkie chętne podmioty, nawet jeśli same nie są objęte tym systemem. Doprowadziło to do spekulacji na rynku ETS, a to powoduje nagłe skoki cen uprawnień, szczególnie w okresie kryzysów energetycznych.

To wszystko jasno wskazuje, że UE powinna zaostrzyć regulacje lobbingu i zacząć preferować organizacje społeczne zamiast zamożniejszych stowarzyszeń biznesowych i branżowych. KE musi wytworzyć wokół siebie „zaporę ogniową”, która uniemożliwi lobbystom swobodny dostęp do pracowników Komisji oraz europosłów. UE powinna to zrobić dla własnego dobra, gdyż przerażający rozrost lobbingu w Europie to jedna z głównych przyczyn rosnącego eurosceptycyzmu i popularności partii radykalnych.