Wspieraj 
Wspieraj 
Wydawnictwo 
Obserwuj 
Chociaż rosyjski kapitał jest słusznie z Polski wycinany, a chińskie pieniądze są traktowane bardzo podejrzliwie, Saudowie mogą działać nad Wisłą bez przeszkód. Dzięki fatalnemu zbiegowi okoliczności, w wyniku którego na terytorium królestwa znajdują się rozległe zasoby paliw kopalnych, władcy jednego z najbardziej zamordystycznych państw świata wszędzie goszczeni są niczym arystokracja, a ich inwestycje przyjmowane są z pocałowaniem ręki. O ile można to zrozumieć w Afryce, gdzie alternatywą jest głód i całkowity brak perspektyw, o tyle w państwach rozwiniętych tolerowanie wpływów szejków jest wyrazem pazerności.
Terror praw człowieka
Na szczęście beztroska Saudów na Starym Kontynencie może się skończyć. Saudi Aramco, czyli główna spółka paliwowa Rijadu, próbuje wymiksować się z przestrzegania prawa UE, które dla despotów faktycznie może wydawać się nieżyciowe. Szejkowie będą próbować uzyskać w Brukseli wyłączenia, by surowa dla członków Wspólnoty Komisja Europejska przymknęła oko na niektóre działania przedsiębiorstw z Półwyspu Arabskiego.
Zapewnienie Saudom klauzul opt-out byłoby przykładem kompromitującej uległości UE – nie pierwszym, niestety. Gdyby jednak KE postanowiła postawić się państwu, któremu łomot spuszczają nawet Huti, Saudowie mogą się zdecydować na sprzedaż europejskich aktywów. A tym samym również polskich, których mają niemało.
Cóż to za nieludzkie prawo może zmusić szejków do ucieczki, zapytacie? Otóż chodzi głównie o dyrektywę CSDD (Corporate sustainability due diligence), której celem jest wspieranie odpowiedzialnych zachowań korporacyjnych na rzecz sprawiedliwej i zrównoważonej gospodarki. Włos się jeży na głowie. Przedsiębiorstwa objęte zakresem dyrektywy będą zobowiązane identyfikować i reagować na negatywny wpływ swoich działań na prawa człowieka i środowisko w Europie i poza nią. Dopiero będą, gdyż państwa członkowskie mają czas zaimplementować odpowiednie regulacje do krajowych legislatyw do lipca 2028 roku. Dyrektywa będzie obejmować spółki o obrocie netto (tj. po odjęciu VAT) przekraczającym 1,5 mld euro na całym świecie.
Inaczej mówiąc, największe przedsiębiorstwa prowadzące działalność na terenie unijnego rynku będą musiały aktywnie dbać o przestrzeganie praw pracowniczych, antydyskryminacyjnych i środowiskowych – dostosować przepisy korporacyjne, monitorować ich funkcjonowanie, wyłapywać przypadki ich złamania i wprowadzać odpowiednie korekty.
Wspieraj nas
Płatność odnawialna. W każdym momencie możesz zrezygnować z płatności.
Co więcej, dotyczyć będzie to całego łańcucha dostaw, a więc także spółek zależnych spoza UE oraz dostawców i kooperantów. Oczywiście w firmach zewnętrznych trudno jest bezpośrednio zarządzić przestrzeganie prawa, ale można zmienić kontrahentów lub przynajmniej ich tym postraszyć. Jeśli spółki uporczywie nie będą realizować zapisów dyrektywy, grozić im będzie grzywna o maksymalnej wysokości 3 proc. rocznego obrotu. W przypadku największych kooperacji może to oznaczać kary liczone nawet w miliardach euro. W ostateczności firma może w ogóle utracić dostęp do Europejskiego Obszaru Gospodarczego.
Koniec bonanzy
Trudno się dziwić, że Saudowie boją się dyrektywy CSDD jak ognia. Standardy prowadzenia przez nich inwestycji są tak fatalne, że można zatęsknić za starą dobrą pańszczyzną. Podczas budowy nowego miasta Neom zginąć mogło nawet 21 tys. osób z Azji i Afryki, a sto tysięcy uznano za zaginionych. Zapewne się zgubili na pustyni, gdyż oficjalne zgony uznawane są za naturalne, co jest nawet logiczne – spadając z trzydziestu metrów ginie się z powodu naturalnej siły grawitacji.
Poza tym Arabia Saudyjska z definicji jest państwem wrogim środowisku naturalnemu. Wszak to państwo oparte na intensywnej eksploatacji złóż ropy, która nie tylko zapewnia dochody z eksportu, ale też napędza krajową gospodarkę tanim dostępem do paliwa. Chociaż na zewnątrz próbuje ona udawać państwo zatroskane o klimat, w rzeczywistości jej ekonomia pod względem jest żarłoczna. Według danych Climate Action, w sierpniu 2024 roku dysponowała 97 GW czynnych elektrowni naftowych i gazowych, a także planem budowy kolejnych 8 GW. W odnawialnych źródłach energii zainstalowała na alibi 4,7 GW, czyli dwadzieścia razy mniej.
To jest jednak drugorzędny problem. Saudowie świadomie niszczą środowisko naturalne, prowadząc kuriozalne inwestycje na wybrzeżu Morza Czerwonego i swoich pustyniach. Miasto Neom może całkowicie zdestabilizować ekosystem w regionie Morza Czerwonego, a plany zazielenienia pustyni mogą doprowadzić do wyczerpania wód podziemnych. Saudyjskie plany wydobycia surowców krytycznych w Demokratycznej Republice Konga i Zambii zapewne również nie będą spełniać żadnych standardów humanitarnych i środowiskowych.
Książę Mohammed bin Salman poszukuje oszczędności, więc ostatnie, czym będzie się przejmował w nadchodzącym czasie, to prawa pracownicze czy przepisy środowiskowe. Jego państwowy Public Investment Fund, zgodnie z oczekiwaniami zaraz po przejęciu giganta gamingu Electronic Arts zamknął należące do niego legendarne studio Bioware, a kolejne zwolnienia są kwestią czasu.
Saudowie stoją przed perspektywą dużych kłopotów finansowych, co jeszcze niedawno wydawało się czymś zupełnie nie do pomyślenia. Słowa „szejk” i „oszczędności” wydawały się być antonimami. Wojna w Zatoce Perskiej i zamknięcie cieśniny Ormuz drastycznie skomplikowały jednak biznes naftowy. Kompromitujące porażki w starciach z ruchem Huti nie tylko podważyły powagę królestwa, ale jeszcze zamknęły alternatywną trasę transportu ropy przez cieśninę Bab al-Mandab. Wizja tego, że saudyjskie firmy będą musiały podnosić standardy całego łańcucha dostaw, jest dla bin Salmana zupełnie nie do przyjęcia.
Uśmiechnięta kara śmierci
Saudowie posiadają w Polsce udziały w trzech spółkach. Przede wszystkim w wyniku fuzji Lotosu z Orlenem przeprowadzonej w czasie rządów PiS uzyskali 30 proc. udziałów w rafinerii w Gdańsku. W związku z tym, że strona polska stała pod ścianą – KE zakazała Orlenowi zakupu całości udziałów Lotosu – Saudowie nabyli je znacznie poniżej wartości. Według kontroli NIK łączny rabat udzielony rozbiorcom Lotosu mógł wynieść nawet 5 mld zł.
Poza tym królestwo posiada wszystkie udziały w Aramco Fuels Poland, które zajmuje się hurtową sprzedażą paliw, oraz połowę udziałów w spółce Air BP Aramco Poland, dostarczającej paliwo lotnicze. Ze strony rządu wciąż nie wydobyła się żadna jednoznaczna deklaracja, co nie dziwi, gdyż wciąż decyzji o swojej reakcji na unijny „terror praw człowieka” nie podjęli sami Saudowie. Według doniesień „Rzeczpospolitej”, spółka zleciła JP Morgan wycenę swoich aktywów w Europie. Minister aktywów państwowych Wojciech Balczun zapowiada, że w razie sprzedaży polskiego majątku Saudów rząd rozważy ich odkupienie.
W czasie gwałtownych wzrostów cen produktów rafinowanych najkorzystniejsze będzie przejęcie tej jednej trzeciej gdańskiej rafinerii. Tu oczywiście pojawiają się dwa główne problemy.
Pierwszy to reakcja KE na ponowne włączenie tych aktywów do Orlenu. Drugiej spółki naftowej już Polska nie ma, gdyż Lotos został zlikwidowany. Pozostałe spółki energetyczne zajmują się raczej prądem lub węglem. Nic nie stoi jednak na przeszkodzie, by opływający w pieniądze PZU – uczestniczący już wcześniej w repolonizacji banków Pekao i Alior – stworzył spółkę zależną, która odkupi od szejków ich nadwiślańskie prawa majątkowe. Sytuacją idealną byłoby, gdyby któraś ze spółek skarbu państwa odkupiła wszystkie byłe aktywa Lotosu, reaktywując drugą polską firmę paliwową i przy okazji wycinając z krajowego rynku węgierskiego MOL-a.
Drugi problem to kwestia ceny. Byłoby właściwie pewne, że trzeba będzie wyłożyć więcej pieniędzy, niż wcześniej zrobiło to Saudi Aramco. Rząd PiS sprzedawał Lotos, stojąc pod ścianą, więc brał, co dają. Poza tym wartość rafinerii po atakach Ukrainy na Rosję i USA na Iran poszła znacząco w górę. Warto jednak stracić w krótkim okresie, by zyskać w długim.
Byłoby to korzystne w dwójnasób, gdyż tym samym dokonano by deszejkizacji polskiego rynku paliw. Oczywiście dostawy ropy do Polski z kierunku Bliskiego Wschodu nadal będą dominować, ale czym innym jest kupowanie surowców od autokratów, a czym innym bliska współpraca.
Przypomnijmy, że królestwo przoduje pod względem wykonywania kary śmierci. Według danych podanych przez Amnesty International, od stycznia 2014 r. do czerwca 2025 r. Arabia Saudyjska dokonała egzekucji 1816 osób. Obcokrajowcy stanowili niemal 75 proc. przypadków spośród 597 osób straconych za przestępstwa narkotykowe.
Szejkowie robią wiele, by ocieplić wizerunek, zapraszając influencerów obrazujących beztroskie życie na półwyspie, ale Saudyjki próbujące prowadzić nieco bardziej wyemancypowane profile trafiają do więzienia z wyrokami liczonymi w dekadach, co pokazano chociażby we wstrząsającym filmie Arte.
Saudowie to jeden z najgorszych na świecie reżimów, a ich pieniądze tego nie zmieniają. Wręcz przeciwnie, one służą właśnie do tego, żeby nie dostrzegać tworzonej przez szejków despotii.
Komentarze
Trolle, boty, ścieki zostawiamy platformom. U nas możesz wziąć udział w sensownej dyskusji. Ale najpierw zapoznaj się z jej regulaminem!