Makabryczne streamy z Turku, na których zwyrodnialec karmił swoje węże żywymi królikami i myszami, przypominają o tym, jak obrzydliwą istotą może być człowiek spragniony uwagi. Jak często dochodzi do podobnych sytuacji i jak można walczyć z oprawcami? Oraz jak to możliwe, że w niektórych przypadkach wrzucanie żywych stworzeń do terrarium z drapieżnikiem może uchodzić na sucho?
Karmienie węży żywymi zwierzętami: od Turku po Jaworki
Na początku października, dzięki działaniom Pogotowia dla Zwierząt i innych organizacji prozwierzęcych, policja weszła do lokalu mieszkańca Turku w województwie wielkopolskim, który od lat publikował w sieci koszmarne filmy przedstawiające karmienie węży szczurami, myszami i królikami. Na śmierć czekały 64 zwierzęta. Króliki za uszy, gryzonie za ogon – w ten sposób prezentował ofiary, zanim przerażone, a wcześniej trzymane w plastikowych pojemnikach bez wody i pokarmu, trafiały do terrarium. Podobno króliki cierpiały najdłużej, bo wąż nie mógł ich połknąć. 39-letni Daniel F., któremu odebrano uratowane zwierzęta – póki co ssaki, ale ma stracić również pytona królewskiego i boa dusiciela – streamował od 2021 roku. Robi to dla rozrywki i zapewnia, że nie przestanie. Sprawa trafiła do prokuratury, a niedoszłe ofiary do toruńskiej Fundacji Azyl dla Królików.
Ta historia wydarzyła się już wcześniej i to nie raz. W 2012 roku media obiegła informacja o nastolatce z Jaworek w Pieninach, która karmiła pytona kociętami otrzymywanymi od ludzi szukających dla nich nowych domów. A także myszami, królikami i pisklętami. Świat dowiedział się o tym, ponieważ jeden z niedoszłych widzów spektaklu, dzieciak, żalił się znajomym, że nie zdążył na pokazowe karmienie. Wąż poradził sobie z kotem w 20 minut. Zaalarmowane Krakowskie Towarzystwo Opieki nad Zwierzętami złożyło zawiadomienie o popełnieniu przestępstwa. Sprawę umorzono, gdyż biegły uznał, że nie doszło do przestępstwa, bo w naturze dusiciele żywią się małymi ssakami, choć sam czyn nastolatki jest „moralnie i etycznie naganny”. Dzięki zaangażowaniu aktywistów Klaudię T. udało się ostatecznie ukarać pracami społecznym. Z kolei w 2024 roku policja interweniowała w Gdańsku, gdzie w mieszkaniu pseudohodowcy znaleziono nie tylko pytony pozwijane w walizkach, ale też przeznaczone dla nich króliki.
Prawo chroni zwierzęta, ale nie zakazuje żywej karmówki
Poczuciu bezkarności sprzyja prawo o ochronie zwierząt, które w newralgicznych miejscach zapewnia zbyt dużą swobodę interpretacyjną. Mimo że przepisy określają jedyne przypadki, kiedy zwierzę można zabić (m.in. ze względów humanitarnych czy w łowiectwie) to, czy w danym przypadku karmienie jest czynem zabronionym, podlega ocenie ze względu na okoliczności. A tam, gdzie nie ma jasnych zasad w kwestii traktowania zwierząt, zawsze dochodzi do patologii.
Nie oznacza to, że właściciel pytona czy warana może bez ograniczeń bawić się w Prawa Natury – na mocy Ustawy o ochronie przyrody wszystkie kręgowce chronione są przed zabijaniem i narażeniem na cierpienie – tak fizyczne, jak i psychiczne. Za działanie ze szczególnym okrucieństwem grozi do 5 lat więzienia. I tak wysokie (a nawet wyższe, gdy w grę wchodzą też inne przestępstwa) sankcje sąd wymierza – przekonał się o tym choćby Patryk M. z Gdyni czy Łukasz Sz., zabójca strusia Zenka. Ten drugi usłyszał najwyższy wyrok w historii spraw dotyczących przemocy wobec zwierząt – siedem lat pozbawienia wolności (Sąd Apelacyjny uchylił wyrok z przyczyn proceduralnych). Samo podawanie żywego pokarmu drapieżnikom nie jest jednak wyszczególnione w ustawie jako czyn niedozwolony.
Terraryści odradzają karmienie żywymi kręgowcami. Tylko odradzają
Przypadek z Turku sprowokował Stowarzyszenie Terrarystów Polskich do stanowczego odcięcia się od tego rodzaju okrutnych praktyk, które rzutują na całe środowisko. Organizacja opublikowała komunikat dotyczący karmienia węży żywymi zwierzętami. Najważniejsze zdanie brzmi: „Stowarzyszenie Terrarystów Polskich nie zaleca rutynowego karmienia węży żywymi kręgowcami”. Zarząd organizacji odwołuje się tu do art. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ochronie zwierząt. Czytamy w niej, że „zwierzę, jako istota żyjąca, zdolna do odczuwania cierpienia, nie jest rzeczą. Człowiek jest mu winien poszanowanie, ochronę i opiekę”. W związku z tym działacze podkreślają, że każde zwierzę zasługuje na humanitarne traktowanie, tak wąż, jak i gryzonie. Niestety – między odradzaniem „rutynowego karmieniem węży żywymi kręgowcami” a bezwzględnym niedopuszczeniem takich praktyk mieszczą się wszystkie makabryczne przypadki wrzucenia do terrarium z wężem żywego, choć już umierającego ze strachu szczura, chomika czy myszy.
Hodowla szczurów na karmówkę: od mrożonek po żywy pokarm
Mniejsze gady, jak jaszczurki, karmi się owadami, takimi jak karaczany, których ustawa nie chroni, ponieważ nie są kręgowcami. Większe gady wymagają większych posiłków. Szczury karmowe to po prostu „karmówki”. Do założenia hodowli potrzebna jest zgoda Powiatowego Lekarza Weterynarii. Hodowca musi spełniać restrykcyjne normy sanitarne. Zobowiązany jest zapewnić zwierzętom paszowym stosowne warunki życia i śmierci – ta najczęściej przychodzi do nich pod postacią gazu. Następnie szczur jest zamrażany. Na stronie Pawlak – Professional Rodent Breeding, jednego z dobrze wypozycjonowanych w internecie producentów, czytam, że szczury mrożone są wygodne w codziennym użytkowaniu. Zaglądam do oferty. Na sprzedaż są oseski, pulpety i większe osobniki. Cena oseska to jakieś 1,60 zł. Największe szczury kosztują nawet 18 zł.
Szczury od producentów karmówki trafiają do chłodni sklepów zoologicznych. Gdy jednak wejdziemy na stronę „magazynu terrarystycznego” Terrarium.com, przekonamy się, że część właścicieli węży decyduje się na domowe hodowle na potrzeby własne. Zaletą takiego rozwiązania jest fakt, że wężowi w dowolnym momencie można zaserwować żywe zwierzę i wychodzi to całkiem niedrogo. W kąciku porad czytamy, jak założyć własną hodowlę. Portal zapewnia, że „oswojone szczury w kontaktach z ludźmi nie są agresywne i dają się łatwo oswoić, co ułatwia obsługę”. Anonimowy autor poleca „hodowlę tych ciekawych i inteligentnych gryzoni” wszystkim tym, którzy posiadają węże i inne duże gady. Trzeba jednak uważać, bo, „istnieje pewne ryzyko, że wąż nie chwyci dobrze gryzonia, który to wtedy może lekko zranić lub w najgorszym przypadku nawet dotkliwie pokaleczyć i pogryźć węża”. Jakie są wobec tego alternatywy? Myszy, chomiki, a nawet świnki morskie, czyli kawie. Łukasz Różanski zwraca uwagę, żeby stawiać na te krótkowłose, ponieważ „pozostałe wymagają codziennej pielęgnacji sierści, a przy połykaniu gryzoni długa sierść może w pewnym stopniu przeszkadzać”.
Dobrostan węża kosztem cierpienia setek gryzoni?
Stowarzyszenie Terrarystów Polskich w przywołanym oświadczeniu zaznacza, że niektóre węże, mimo licznych prób hodowców, mogą nie przyjmować pokarmu martwego. W takim przypadku nieuniknione jest karmienżywymi zwierzętami, które powinno być przeprowadzane pod kontrolą, z zachowaniem troski o ograniczenie stresu i cierpienia, zarówno zwierzęta-pokarmu, jak i drapieżnika. Zwierzętom karmowym aż do śmierci mają być zapewnione właściwe warunki życiowe: nie można drażnić ich, straszyć czy ranić tylko dlatego, że są przeznaczone na śmierć. Wąż, przypomina STP, pozostaje drapieżnikiem, a jego potrzeby egzystencjalne nie znikną tylko dlatego, że karmienie może wydawać się wrażliwym osobom trudne do zaakceptowania. Zgadzam się co do fragmentu, w którym czytamy, że nie wolno oceniać węża w oparciu o ludzkie normy moralne, co może prowadzić – i faktycznie prowadzi – do społeczno-kulturowej stygmatyzacji zwierzęcia.
Wiem jednak, kiedy można i zdecydowanie powinno się odwoływać do ludzkiej moralności. Na przykład zadając pytanie: dlaczego wobec tego hodować zwierzęta, które – być może – trzeba będzie karmić żywymi zwierzętami, a więc dopuszczać się czynów bezwzględnie okrutnych? Jedna z osób komentujących post STP zadała bardzo słuszne pytanie: „Czyli życie tego jednego węża, który nie chce mrożonki, jest warte cierpienia setek gryzoni, które skarmiane są żywcem? takie równi i równiejsi?” Omawiamy tu zatem wariację na temat doskonale znanego wszystkim dylematu wagonika. Na jednym torze jest głodny wąż, na drugim zaś bliżej nieokreślona liczba przerażonych szczurów, myszy lub chomików. Trzeba jednak uwzględnić, że kierując wagonik na węża, nie zabijamy go w okrutny sposób, bo możemy jeszcze na wiele sposobów próbować nakarmić go martwym zwierzęciem. Kierując wagonik na szczury, skazujemy je na śmierć w cierpieniach.
STP wyraża niezgodę na hierarchizację zwierząt ze względu na to, czy są puszyste i mięciutkie, czy wręcz przeciwnie. „Nie można poprawiać dobrostanu jednego zwierzęcia poprzez całkowite ignorowanie potrzeb biologicznych drugiego” – czytamy. Czyli: nie można ratować przed okrutną śmiercią myszy, kiedy może umrzeć głodny wąż. Twierdzę, że nie ma mowy o sprawiedliwym traktowaniu zwierząt, gdy zachowanie dobrostanu jednej istoty wymaga zadawania cierpienia tak wielu innym. STP sugeruje, że wąż zasługuje na taką samą ochronę przed cierpieniem, jak mysz-pożywienie. A więc skoro wszystkie zwierzęta mają takie samo prawo do życia, można też zrezygnować z karmienia węża, bo nie można poprawiać jego dobrostanu całkowicie ignorując potrzeby życiowe myszy.
Wyprzedzając argument dotyczący uprzywilejowanej pozycji kotów czy psów, żywiących się mordowanymi na wielką skalę zwierzętami, z których robi się mielonkę do puszek – owszem, wszyscy mamy krew na rękach. Najsłuszniejszym rozwiązaniem byłoby oczywiście nierozmnażanie żadnych drapieżników – a przynajmniej tych, które trzeba karmić kręgowcami – i przejście na weganizm. Produkcja mięsa i ubój przemysłowy są barbarzyństwem, można jednak walczyć o ograniczenie ich skali oraz o poprawę – choć brzmi to wręcz absurdalnie – warunków życia – zwierząt mięsnych. Pozyskiwanie mięsa w ten sposób nie ma nic wspólnego z naturą, do której praw tak często odwołują się terraryści. Podobnie jak wpuszczenie do terrarium żywej myszy, która nie ma szans na ucieczkę, a gdyby w jakiś sposób zagroziła wężowi mimo swojego żałosnego arsenału obronnego, z pomocą zawsze może przyjść hodowca.
To oczywiste, że w temacie karmówek zgody nie będzie, bo fani gadów będą faworyzować je, zwracając uwagę na ich potrzeby behawioralne i egzystencjalne, jednocześnie traktując jako gatunki stygmatyzowane, zaś obrońcy ssaków bronić swoich, podkreślając choćby o wiele bardziej rozwiniętą inteligencję społeczną myszy i szczurów. To zapętlona dyskusja o dobrostanach. Uroboros połykający ogon, ale nie tylko swój.
Skoro hodowla węży przez terrarystów może być przyczyną cierpienia wielu rozwiniętych emocjonalnie zwierząt, to może nie powinno się ich hodować? Najwidoczniej nie są to zwierzęta, które radzą sobie w niewoli bez możliwości polowania. To samo dotyczy zoo. W wywiadzie dla „Rzeczpospolitej” sprzed dekady Andrzej Kruszewicz, dyrektor Miejskiego Ogrodu Zoologicznego w Warszawie, przyznał, że tylko węże są u nich karmione żywym pokarmem. Skoro tak wiele osób nie wyobraża sobie świata bez zoo, to może chociaż potrafimy wyobrazić sobie zoo bez węży?
Dwa lata temu policja interweniowała w domu 20-latka z Rzepina, który karmił żywymi gryzoniami i pisklętami m.in. skorpiony i pająki. Warto odnotować, że w tym przypadku mowa o karmieniu kręgowcami pajęczaków, czyli bezkręgowców. W obronie takiego postępowania nie sposób nawet odwołać się do prawnego imperatywu chronienia drapieżnika przed cierpieniem. Niestety, patologie związane z karmieniem żywym pokarmem nie dotyczą tylko gatunków tak egzotycznych, co znaczyłoby, że są zjawiskiem stosunkowo rzadkim.
Bezbronne zwierzęta padają też ofiarą zwyrodniałych hodowców, którzy organizują walki psów. W 2023 roku Roman B. z Opola został za to skazany na cztery lata więzienia. Trenując amstaffy nie tylko szprycował je testosteronem, ale też karmił żywymi zwierzętami, w tym królikami i kotami. Przerażającym zjawiskiem jest również szkolenie psów do polowań na adoptowanych kotach. O takich incydentach donosiła inicjatywa Ludzie Przeciw Myśliwym. Fundacja ujawniająca przestępstwa myśliwych pisze o setkach zwierząt zabijanych każdego roku. Dopiero od 2018 prawo łowieckie zakazuje szkolenia psów na żywych zwierzętach. Jak udowadnia fundacja Niech Żyją, myśliwi robią to nadal – w tym w pełni legalnie, organizując imprezy za południową granicą i obnosząc się ze swoją bezkarnością w mediach społecznościowych.
Adopcje zwierząt pod lupą. Jak powstrzymać handlarzy karmówką?
Przeglądając facebookowe grupy adopcyjne trafiam na posty ostrzegające przed degeneratami szukającymi kociąt, szczeniąt czy królików dla swoich węży. Pojawiają się czarne listy. Jednak w wielu przypadkach można zauważyć, że ogłoszenia dotyczące przygarniania każdej ilości kociąt bez umów adopcyjnych są trollingiem publikowanym z fałszywych kont, a krążące w sieci zdjęcia węży połykających zwierzęta to AI slop, stworzony chyba wyłącznie po to, by bulwersować opiekunów zwierząt i pracowników fundacji.
Ma to też pozytywny skutek – coraz głośniej mówi się o potrzebie szczegółowej weryfikacji osób, do których trafiają kocięta, szczenięta, króliki czy uratowane z laboratoriów szczury. Niektóre fundacje, jak Królicza Nora, wykorzystują wygenerowane grafiki, żeby przyciągnąć uwagę czytelników, wypromować post i wzmocnić przekaz tam, gdzie rzeczywistość jest zbyt brutalna jak na warunki Facebooka i ludzkie oczy. A także, co bardzo istotne, żeby nie zamieniać ostatnich chwil ofiar w kontent. O tym, że psychopaci żerujący na cudzej empatii żyją wśród nas fundacje, schroniska i domy tymczasowe wiedzą bardzo dobrze. Wyczulone są zwłaszcza inicjatywy królicze. Na stronie Stowarzyszenia Pomocy Królikom wśród zwierząt do adopcji znalazłem Kobrę – królicę uratowaną przed wężem. Takich stworzeń jest o wiele więcej.
Aktywiści tropią w sieci zorganizowane grupy specjalizujące się w pozyskiwaniu karmówki. Czasami jednak zło jest banalnie nieskomplikowane, dostępne offline. – „Kilka lat temu miałam do czynienia z taką historią, że mieszkaniec Ołbina miał węża i płacił okolicznym dzieciom po pięć złotych za przynoszenie mu kociąt” – mówiła w 2017 roku Edyta Gal z wrocławskiego Kociego Zakątku. W 2019 roku wrocławska ekostraż uratowała 100 szczurów dla węży, stłoczonych w jednej klatce z targu zoologicznego.
Co zatem możemy robić? Mieć oczy szeroko otwarte. Nie odwracać się od przemocy ze względu na swój dobrostan i interweniować, nie licząc na to, że ktoś inny na pewno już to zrobił. Zgłaszać do fundacji, na policję i do prokuratury. A gdy powstaną petycje w sprawie wprowadzenia jasno sprecyzowanego zakazu karmienia – podpisywać i zbierać podpisy.










Komentarze
Trolle, boty, ścieki zostawiamy platformom. U nas możesz wziąć udział w sensownej dyskusji. Ale najpierw zapoznaj się z jej regulaminem!