Wspieraj 
Wspieraj 
Wydawnictwo 
Obserwuj 
60 tysięcy pracowników Microsoftu do zwolnienia z powodu wdrożenia AI! Taka informacja rozprzestrzeniła się wiralem w mediach społecznościowych. Jak można się było spodziewać, wywołało to spore emocje. Także na naszym podwórku doszło do sporów i prezentacji mocnych tez.
„Zgadzam się z raportem Anthropic AI, że w ciągu kilku lat ponad 60% pracowników umysłowych będzie zmuszonych zmienić profesję… nie miejsce pracy… ALE ZAWÓD!!!” – napisał na X Rafał Brzoska, prezes zarządu Grupy InPost.
Choć wspomniany raport przedstawia różne scenariusze, od bardziej do mniej radykalnych, prawdą jest, że podobne wizje od dłuższego czasu snują szefowie największych firm AI. W maju 2025 roku szef Anthropica Dario Amodei przewidywał, że w ciągu roku, góra pięciu lat, AI może zlikwidować nawet 50 proc. stanowisk dla początkujących pracowników umysłowych i zwiększyć w USA bezrobocie do 10, a nawet 20 proc. Natomiast Elon Musk w rozmowie z „The Economist” z 23 lipca 2026 roku prorokował, że wkrótce AI będzie wykonywać niemal wszystkie zadania cyfrowe lepiej niż ludzie.
Przyjrzyjmy się bliżej tym prognozom, począwszy od samego Microsoftu. Faktycznie korporacja uruchomiła program dobrowolnych odejść, który ma objąć 60 tys. pracowników (niemal 27 proc. zatrudnionych w oddziałach firmy na całym świecie). Przy czym z góry wiadomo, że zgodzi się na to tylko część, zapewne mniejszość, a reszta będzie czekać na rozwój wydarzeń. Może to być jednak zapowiedź dalszych, już bardziej przymusowych, redukcji.
Część tych planowanych zwolnień jest spowodowana koniecznością znalezienia wolnych środków na dalsze inwestycje w centra danych – nie wynika więc jedynie ze wzrostu produktywności. To wcale nie znaczy, że Microsoft jest w złej sytuacji finansowej: pod koniec października opublikował wyniki kwartalne, gdzie wykazał 45,9 mld dolarów zysku operacyjnego, co oznacza 21-procentowy wzrost rok do roku. Ogłoszenie planów redukcji zatrudnienia może mieć na celu uspokojenie inwestorów. Ma być sygnałem, że mimo ogromnych potrzeb inwestycyjnych w przyszłości sytuacja jest i pozostanie pod kontrolą, a w razie czego firma jest gotowa zmniejszyć zatrudnienie.
Oprócz tego, jak się wydaje, kierownictwo jest przekonane, że uzyskane dzięki AI przyspieszenie automatyzacji uzasadnia dążenie do tak radykalnego odchudzenia liczby pracowników. W efekcie rosną oczekiwania zarządu dotyczące wydajności, niezależnie od tego, czy rzeczywiste korzyści technologiczne dorównują wcześniejszym prognozom. Innymi słowy, jeśli założenia dotyczące AI będą błędne, to koszt tego przeszacowania spadnie na pracowników, którzy pozostali w firmie. Mogą zostać zmuszeni do sprostania wyśrubowanym pod te oczekiwania normom.
!["Odwagi! [o zaangażowaniu młodych]" Dominika Lasota](https://krytykapolityczna.pl/wp-content/uploads/2026/04/odwagi-plomienie-okladka.jpg)
![Piotr Wójcik "Trumponomika [o ekonomii Donalda Trumpa]"](https://krytykapolityczna.pl/wp-content/uploads/2022/12/plomienie_trumponomika-okladka.jpg)
To jest kluczowa, często pomijana kwestia: bez względu na to, czy AI spełni pokładane w niej nadzieje i przyniesie wzrost produktywności, czy też te obietnice okażą się złudne, oczekiwania związane z AI już teraz wpływają na decyzje dotyczące zatrudnienia i zarządzania. Badania Davenporta i Srinivasana opublikowane w styczniu w „Harvard Business Review” potwierdzają istnienie takiego zjawiska: „sztuczna inteligencja jest przyczyną przynajmniej części zwolnień, ale wynikają one niemal wyłącznie z oczekiwań dotyczących wpływu sztucznej inteligencji w przyszłości. Innymi słowy, utrata miejsc pracy i spowolnienie procesu rekrutacji są faktem, mimo że firmy wciąż czekają, aż generatywna sztuczna inteligencja zrealizuje swoje obietnice”.
Te wizje i prognozy wpływają obecnie najbardziej na sytuację młodych pracowników. Erik Brynjolfsson, Bharat Chandar i Ruyu Chen ze Stanford Digital Economy Lab zaobserwowali w swoim badaniu niższe o 19 proc. względne zatrudnienie młodych pracowników w wieku 22–25 lat w zawodach silnie narażonych na wpływ AI. Pierwszoplanowym problemem nie są dziś wcale gwałtowne zwolnienia ani spektakularne plany takie jak ten Microsoftu. W USA, które stały się laboratorium dla reszty świata, bo tam rozwiązania oparte na sztucznej inteligencji są wdrażane najszerzej, badania (np. Yale Budget Lab) nie potwierdzają jak dotąd wyraźnego związku między wykorzystaniem AI a wzrostem bezrobocia. Zagrożenie wyłania się za to od strony stopniowego ograniczania zatrudnienia młodych osób. Tu badania są już bardziej niepokojące.
Istnieje niebezpieczeństwo, że wytworzy się luka pokoleniowa. W dodatku starsi pracownicy, będąc mniej narażonymi na redukcje, długo jeszcze mogą nie zauważać problemu, który zostanie przerzucony na barki młodych pracowników. Podobne zjawisko występuje obecnie pomiędzy pokoleniami w różnicy percepcji sytuacji mieszkaniowej. Młodsze osoby są bardziej narażone na brutalne zderzenie z realiami współczesnego rynku mieszkaniowego, a poszukiwanie pracy zaczyna wyglądać podobnie. Jako że większy wpływ na podejmowanie decyzji politycznych i gospodarczych mają starsze pokolenia, może to stworzyć potężne napięcia, które już teraz zaczynają się rysować. Wątpliwe, czy decydenci zareagują odpowiednio wcześnie.
Warto też zauważyć, że o ile w całej gospodarce wpływ AI na produktywność jest niejasny, to w przypadku takich branż jak IT czy finanse jest już rzeczywiście dostrzegalny. Jak wynika z analizy Erica Basmajiana z EPB Research, od końca 2022 roku produktywność w branżach takich jak IT, finanse i usługi profesjonalne rosła w USA średnio o 5 proc. rocznie, podczas gdy w pozostałej gospodarce o 1,4 proc. AI nie odpowiada oczywiście za całość tego wzrostu, ale są to sektory, gdzie jest wdrażana najintensywniej dlatego, że generuje potencjalnie najwyższe zwroty.
W branży AI można zaobserwować ogólną tendencję do „rewolucjonizowania” najpierw siebie samej wraz z całym sektorem IT. Jest to łatwiejsze właśnie w przypadku już ucyfrowionych działów gospodarki. Docelowo AI ma rozwijać AI, co według firm z tej branży już częściowo się odbywa (jak wynika z raportu Anthropic When AI builds itself, Claude odpowiadał za powstawanie ponad 80 proc. kodu). Koncentracja wdrażania tych rozwiązań nie jest więc równomierna. Ewidentnie najszybciej rozwijane są obecnie narzędzia AI np. w obszarze programowania, bankowości czy sektorze prawnym. Reszta może tych przemian na razie nie zauważać w swojej działalności zawodowej, dlatego, że ich branże nie są traktowane priorytetowo. W USA największe kancelarie prawne tworzą swoje własne zasoby AI, żeby nie dzielić się danymi i wiedzą z firmami zewnętrznymi. Takie plany realizują już m.in. Kirkland & Ellis czy Latham & Watkins, które inwestują setki milionów dolarów na rozwój własnych platform.
Optymiści twierdzą, że AI więcej miejsc pracy stworzy, niż zlikwiduje. Często powołują się na raport Światowego Forum Ekonomicznego, Future of Jobs 2025, w którym prognozuje się, że przemiany technologiczne i gospodarcze do 2030 roku spowodują powstanie 170 mln miejsc pracy, a utratę „jedynie” 92 mln. Jednak, jak to z prognozami bywa, trudno je zweryfikować, ponadto przemiany, o których mowa, nie wynikają wyłącznie z wpływu AI. Zresztą sama liczba miejsc pracy nie mówi jeszcze nic o tym, jakiej jakości ta praca będzie. Czy stabilne zatrudnienie nie zostanie zastąpione pracą tymczasową w jeszcze większym stopniu niż dotychczas? Amerykańskie Bureau of Labor Statistics prognozuje na przykład zmniejszenie zatrudnienia na stanowiskach biurowych, natomiast wzrost w opiece. Jeśli nie pójdzie za tym poprawa stabilności zatrudnienia, płac i zabezpieczeń, to mimo utrzymania pracy sytuacja pracowników może ulec wyraźnemu pogorszeniu.
Ta logika „optymalizacji” do pewnego stopnia dotyczy także administracji publicznej. Holenderskie władze zapowiedziały redukcję zatrudnienia urzędników o 25 tys. Umożliwić to ma planowany wzrost produktywności, także osiągnięty dzięki zastosowaniu AI oraz wdrożeniu usprawnień organizacyjnych.
Podsumowując, mamy kilka wątków, za którymi podążają kierownictwa firm. Jeden to wiara w to, że AI będzie powodować coraz gwałtowniejszy wzrost produktywności. I bez względu na to, czy zrealizuje się to w przyszłości, będzie miało wpływ na rynek pracy już dziś. Po drugie, firmy potrzebują ogromnych środków na inwestycje (nie tylko w AI), więc będą poszukiwać oszczędności. Czasem AI będzie tylko zasłoną dymną dla redukcji wynikających z innych powodów, a czasem faktyczną przyczyną zwolnień w danej firmie.
Co oznacza to dla pracowników? Paradoksalnie, sytuacja niewiele się zmienia od początku istnienia kapitalizmu. Nowe narzędzia pozwalają oszczędzać ludzką pracę, ale nie po to, żeby uwolnić człowieka od konieczności pracy najemnej, tylko po to, żeby skuteczniej pomnażać kapitał. Nie ma w tym jednak żadnej konieczności – wynika to głównie ze stosunku sił w obecnym systemie. Innymi słowy, z tego, kto kontroluje gospodarkę, w tym środki produkcji. Gdyby podlegały demokratycznej kontroli świata pracy, postęp technologiczny mógłby zostać wykorzystany np. do redukcji czasu pracy albo wdrażania takich rozwiązań, które służyłyby dobrobytowi większości. Natomiast w obecnym systemie nasze wspólne zasoby oraz owoce wysiłku naukowców, inżynierów, elektryków, czy budowniczych centrów danych – jednym słowem, pracowników – stają się narzędziem narzucania kontroli. Wytwór klasy pracującej po raz kolejny zostaje mu przeciwstawiony przez kapitał.
Nawet więc ostrzej niż kiedyś zostaje przed nami postawiona kwestia: kto kogo? Kto będzie kontrolował tę nową potęgę technologiczną? Ludzie, których wspólna praca, intelektualna i fizyczna, umożliwiła jej powstanie? Czy właściciele kapitału, którzy mogą wykorzystać je do jeszcze większej koncentracji władzy nad nami?
Wspieraj nas
Płatność odnawialna. W każdym momencie możesz zrezygnować z płatności.
Komentarze
Trolle, boty, ścieki zostawiamy platformom. U nas możesz wziąć udział w sensownej dyskusji. Ale najpierw zapoznaj się z jej regulaminem!