Debaty Instytutu Krytyki Politycznej

Postkeynesowska teoria pieniężna pojawiła się po raz pierwszy w latach 80. ubiegłego wieku jako krytyka monetarystycznego podejścia do kontroli inflacji. Dowiedzenie, że podaż pieniądza zależy od poziomu prywatnej produkcji i wymiany (tzw. pieniądz endogeniczny) miało na celu rehabilitację keynesowskiej polityki fiskalnej. Podobne tezy teoretycy postkeynesowscy głosili od początku naszego stulecia w dwóch dodatkowych formach: tzw. […]

20 listopada 2014 w Instytucie Studiów Zaawansowanych w ramach cyklu „Nowa ekonomia czasów kryzysu” odbył się wykład dr Thomasa Palleya. Wpływ Miltona Friedmana na ekonomię był niebywały. Za część jego sukcesu odpowiadały co prawda siły polityczne czyniące neoliberalizm dominującą ideologią globalną; sam Friedman je jednak współtworzył i nimi kierował. Zawodowy triumf autora Wolnego wyboru to […]

Elastyczność rynku pracy (stagnacja płac) szkodzi wzrostowi. Popyt wewnętrzny rośnie bowiem, kiedy płace wzrastają adekwatnie do produktywności pracy. Polityka dostosowywania płac do produktywności możliwa jest jednak wyłącznie na poziomie Unii Europejskiej jako całości – i to ona powinna zastąpić błędną politykę cięć.

„Was will Europa?”, zapytałby Freud, gdyby żył. Odpowiadającym będzie Slavoj Žižek. A wyzwaniem kontynent, którego status geopolityczny, kondycja społeczna i sytuacja ekonomiczna pozostają nieokreślone i pozostawiają wiele miejsca do interesujących dyskusji. Nie obejdzie się bez filozoficznych dygresji, wycieczek w stronę kultury masowej, a także czasem grzesznych, ale zawsze śmiesznych żartów. Porozmawiamy też o konflikcie na Ukrainie i sytuacji politycznej w Rosji.

Druga konferencja „Kultura i Rozwój” odbyła się 25.11.2014 w Warszawie. Organizatorem wydarzenia był Instytut Studiów Zaawansowanych w Warszawie we współpracy z Narodowym Centrum Kultury.

Świat jest przytłoczony kryzysem. Nie jest to kryzys koniunkturalny, kryzys w systemie globalnej gospodarki kapitalistycznej, lecz kryzys strukturalny, kryzys samego systemu. Nadmierna komercjalizacja życia społecznego, komodyfikacja i konsumpcja napędzana kredytem, waloryzacja rynkowa, polegająca na utowarowieniu dóbr i usług to tylko niektóre z jego przyczyn. Skutki kryzysu wzmacnia szczególna cecha współczesnych demokratycznych systemów politycznych – wyborcy mogą wybierać rządzących, lecz nie mogą wybierać polityki, nie mając zarazem innych skutecznych narzędzi dokonania znaczącej korekty jej złego prowadzenia. Trwanie i rozlewanie się kryzysu dotychczasowej formy globalnego kapitalizmu rynkowego grozi wybuchem rewolucji antyliberalnej i antyrynkowej oraz nawrotem narodowych lub międzynarodowych form rządów totalitarnych. Przełamanie systemowego kryzysu staje się bardzo pilne.

W którą stronę ewoluować będzie niemiecka polityka zagraniczna w najbliższych latach i jak wyglądać będą relacje Berlina z Waszyngtonem, Moskwą i Pekinem? Czy Niemcy będą chciały przejąć przywództwo w działaniach UE na arenie międzynarodowej, czy też ulegną pokusie wykorzystania dzisiejszej potęgi do szukania dla siebie miejsca w świecie bez oglądania się na Europę lub nawet w opozycji do niej? Czy tradycyjna „więź z Zachodem” jest nadal wystarczająco silna, by zapobiec temu ostatniemu scenariuszowi?

Kiedy w 2000 roku Susan Buck-Morss opublikowała w „Critical Inquiry” artykuł pt. Hegel i Haiti, wzbudził on ogromne zainteresowanie i wywołał falę krytyki. Autorkę chwalono za spektakularną krytykę eurocentryzmu, ganiono zaś za ożywianie idei humanizmu i historii uniwersalnej. Książka Hegel, Haiti i historia uniwersalna, która powstała w odpowiedzi na krytykę, burzy nasze wyobrażenia o nowoczesności, historii, wolności. Jest ciosem wymierzonym w kanoniczny model uprawiania humanistyki.

Arabska Wiosna i ruchy Occupy wyrwały „polityczność” z objęć „polityki jaką znamy” — odgórnej, wpisanej w ustalone reguły, zamkniętej w horyzoncie teraźniejszości. Profesor Ash Amin, autor książki Arts of the Political pokazuje, jak lewica XXI wieku mogłaby wynaleźć się na nowo — stworzyć przekonujące wizje emancypacji, inspirować nowe tożsamości, wzbudzać emocje i pragnienia, przede wszystkim jednak budować organizacje przekładające roszczenia na polityczną praktykę — wzorem wielkich ruchów sprzed stulecia, od sufrażystek po związki zawodowe i socjaldemokrację.

Profesor Julio López prezentuje bilans meksykańskiego doświadczenia, wskazując na konsekwencje neoliberalnej polityki: boom produkcji eksportowej bez ogólnego wzrostu produkcji, nadmierny rozrost sektora finansowego, wreszcie gospodarczą stagnację.