REDAKCJA Yael Bartana (redaktorka artystyczna), Magdalena Błędowska, Kinga Dunin, Maciej Gdula, Maciej Kropiwnicki, Julian Kutyła (wicenaczelny), Jakub Majmurek, Sławomir Sierakowski (redaktor naczelny), Michał Sutowski, Artur Żmijewski (redaktor artystyczny)

ZESPÓŁ Agata Araszkiewicz, Michał Bilewicz, Sławek Blichiewicz, Katarzyna Błahuta, Zygmunt Borawski, Michał Borucki, Jakub Bożek, Marcin Chałupka, Anna Cieplak, Vendula Czabak, Borys Cymbrowski, Anna Delick (Sztokholm), Paweł Demirski, Agata Diduszko-Zyglewska, Karol Domański, Martyna Dominiak, Jakub Dymek, Cveta Dymitrova, Joanna Erbel, Katarzyna Fidos, Bartosz Frąckowiak, Maciej Gdula, Dorota Głażewska, Sylwia Goławska, Katarzyna Górna, Agnieszka Graff, Agnieszka Grzybek, Clara Ianni, Izabela Jasińska, Adam Jelonek, Marcin Kaliński, Jaś Kapela, Tomasz Kitliński, Maria Klaman, Małgorzata Kowalska, Karolina Krasuska, Dawid Krawczyk, Pat Kulka, Łukasz Kuźma, Adam Leszczyński, Jarosław Lipszyc, Sebastian Liszka, Małgorzata Łukomska, Magda Majewska, Adam Mazur, Dorota Mieszek, Kuba Mikurda, Bartłomiej Modzelewski, Paweł Mościcki, Witold Mrozek, Agnieszka Muras, Maciej Nowak, Dorota Olko, Adam Ostolski, Joanna Ostrowska, Janusz Ostrowski, Magdalena Ozimek, Paweł Pieniążek, Anna Pluta, Konrad Pustoła, Michał Pytlik, Magda Raczyńska, Joanna Rajkowska, Przemysław Sadura, Natalia Sawka, Michał Schmidt, Jan Smoleński, Andreas Stadler, Tomasz Stawiszyński, Beata Stępień, Kinga Stańczuk, Agnieszka Sterne, Igor Stokfiszewski, Monika Strzępka, Jakub Szafrański, Agata Szczęśniak, Kazimiera Szczuka, Barbara Szelewa, Jakub Szestowicki, Eliza Szybowicz, Magdalena Środa, Olga Tokarczuk, Krzysztof Tomasik, Justyna Turkowska, Karolina Walęcik, Patryk Walaszkowski, Błażej Warkocki, Zofia Waślicka, Agnieszka Wiśniewska, Katarzyna Wojciechowska, Joanna Wowrzeczka, Dominika Wróblewska, Wawrzyniec Zakrzewski, Agnieszka Ziółkowska, Wojtek Zrałek-Kossakowski

KOORDYNATORKA KLUBÓW KRYTYKI POLITYCZNEJ Agnieszka Wiśniewska

LOKALNI KOORDYNATORZY KLUBÓW KP: BIAŁYSTOK: Łukasz Kuźma, BERLIN: Marta Madej, Taina Mansani, BYTOM: Stanisław Ruksza, CIESZYN: Joanna Wowrzeczka, CZĘSTOCHOWA: Marta Frej, Tomasz Kosiński, GNIEZNO: Paweł Bartkowiak, Kamila Kasprzak, KALISZ: Mikołaj Pancewicz, KIJÓW: Oleksij Radynski, Wasyl Czerepanyn, KOSZALIN: Magda Młynarczyk, KRAKÓW: Weronika Śmigielska, Krzysztof Juruś, LUBLIN: Rafał Czekaj, Agnieszka Ziętek, ŁÓDŹ: Joanna Filipczak-Zaród, OPOLE: Szymon Pytlik, OSTROWIEC ŚWIĘTOKRZYSKI: Monika Pastuszko, SZYDŁOWIEC: Inga Pytka-Sobutka, TORUŃ: Monika Szlosek, TRÓJMIASTO: Elżbieta Rutkowska, WROCŁAW: Dawid Krawczyk

KOREKTA Urszula Roman

OKŁADKA Katarzyna Błahuta

LAYOUT na podstawie projektu Mario Lombardo – Katarzyna Błahuta

SKŁAD I ŁAMANIE Le Że

WYDAWCA Wydawnictwo Krytyki Politycznej / Stowarzyszenie im. Stanisława Brzozowskiego

ZARZĄD STOWARZYSZENIA Sławomir Sierakowski (prezes), Michał Borucki,

Dorota Głażewska (dyrektor finansowy), Maciej Kropiwnicki

ADRES Krytyka Polityczna, ul. Foksal 16, p. II, 00–372 Warszawa, tel. (+ 48 22) 505 66 90,

E-MAIL redakcja@krytykapolityczna.pl

Supported by grant from the Open Society Foundations.

Drodzy Czytelnicy!

Zachęcamy do wsparcia naszych działań, z góry dziękujemy za pomoc! Darowizny można przekazać, dokonując dobrowolnych wpłat na konto: Stowarzyszenie im. Stanisława Brzozowskiego, Bank DnB NORD Polska S.A. IIIO/Warszawa 92 1370 1037 0000 1701 4446 9300. Tytuł przelewu powinien brzmieć: „Darowizna na rzecz Stowarzyszenia im. Stanisława Brzozowskiego”. Informujemy, że nie prowadzimy prenumeraty redakcyjnej.

www.krytykapolityczna.pl www.dziennikopinii.pl

Skład wersji elektronicznej: Tomasz Szymański

konwersja.virtualo.pl

Króciaki to więzienne określenie osób odsiadujących w zakładach karnych krótkie wyroki pozbawienia wolności.

15 dni za kradzież łososia, 15 dni za kradzież anteny radiowej, 15 dni za kradzież czterech butelek piwa, 2 dni za kradzież rury metalowej, 10 dni za kradzież paliwa na stacji benzynowej, 15 dni za kradzież skrzynek z winem, 20 dni za kradzież żelu do golenia.

Na 4 dni aresztu skazano osobę jadącą komunikacją miejską na gapę, 10 dni dostała kobieta jadąca pociągiem bez biletu. 5 dni w więzieniu za psa, który zerwał się z łańcucha i wybiegł na ulicę. 11 dni za picie w miejscu publicznym. Ciekawy był też wyrok dla 19-latka – dostał 5 dni aresztu za prowadzenie roweru bez trzymania kierownicy. Sędziowie nie lubią żartów. Zbójem okazał się chłopak, który jeździł na cudzym wózku inwalidzkim dla zabawy, albo taki, który dostał 10 dni za rzucenie jabłkiem na straganie w człowieka, który wcześniej rzucił w niego mandarynką¹.

Krzysztof Olkowicz, dyrektor Okręgowej Służby Więziennej z Koszalina w 2013 roku wpłacił 40 złotych grzywny za jednego z osadzonych. Trafił on do więzienia za kradzież batonika o wartości 0,99 złotych. Jak się okazało, był chory psychicznie i ubezwłasnowolniony. Jego kolega z koszalińskiego Sądu Okręgowego tłumaczy, że takie jest prawo i to politycy powinni rozszerzyć listę dostępnych kar zastępczych. Dlaczego tego nie robią?

GRZYWNA 500 ZŁ

POBYT W WIĘZIENIU: 15 DNI + 12 DNI = 27 DNI

Już nie pamiętam, za co jestem osadzony. Pewnie piłem pod sklepem. Zostałem spisany przez policję w stanie nietrzeźwości. 10 czerwca 2015 roku dostałem powiadomienie za sprawę z 2013 roku.

Chciałem wpłacić te 500 złotych grzywny, pisałem pisma, chciałem to jakoś załatwić, uniknąć odsiadki – a przede wszystkim nie brudzić sobie papierów. Mówię, że mogę dać tysiąc – byle tylko nie siedzieć. Powiedziano mi, że nie mogę tego zrobić, że muszę iść na odsiadkę. Tu, w areszcie, dowiedziałem się, że jednak mogłem to zrobić.

Jak tu jest?

„Petka” śpi na dole. Zobaczyłem, która miska jest do jedzenia, która do mycia. Pierwszego dnia nie wiedziałem, jak się zachować. Potem jakoś się zgraliśmy. Nie lubię ze starymi siedzieć. Nie do końca dbają o higienę. Niedługo pewnie mnie przeniosą do innej celi. Często się tu zmieniają ludzie w celach.

Czy uważasz, że te 27 dni coś zmieni w Twoim życiu?

Trochę zmądrzeję.

PROWADZIŁA SPRZEDAŻ KWIATÓW I OWOCÓW POZA MIEJSCAMI DO TEGO WYZNACZONYMI.

(Skazana na podstawie: art. 120 Ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy oraz art. 60 Kodeksu wykroczeń)

Jak to się stało, że się Pani tu znalazła?

Niezapłacone mandaty. Pracowałam nielegalnie dla jednego pana. Tutaj, na bazarze, przy samochodzie z owocami. Wszystkie mandaty, jakie dostawał, kazał mi brać na mój paszport.

Jakie były mniej więcej kwoty tych mandatów?

Różnie – raz 300, czasem 500 zł. Pracowałam tam półtora roku. W końcu wyszło z tego 30 tysięcy. Wracając do domu na Ukrainę, miałam już na karku list gończy. Na granicy wzięli mnie na dołek. Zostałam skazana na rok.

Czy próbowała Pani jakoś ratować się przed więzieniem?

8 tysięcy wpłacił od razu mój syn. Próbowałam załatwić to inaczej. Wysłałam do sądu dokumenty, żeby to rozłożyć na raty. Sąd powiedział, że mam ciężki materialny stan i że mam zostać w więzieniu.

Jak wyglądała rozprawa?

Byłam bez adwokata.

Nie mieli prawników w ambasadzie, którzy by Pani pomogli?

Nie.

Czy kiedykolwiek pomyślałaby Pani, że znajdzie się Pani w takiej sytuacji?

Nigdy w życiu.

Ma Pani do siebie żal o coś?

Największym błędem było to, że pracowałam nielegalnie. Teraz trzeba szukać świadków, kogoś kto potwierdzi moje słowa.

Jaką kwotę musiałaby Pani wpłacić dziś, żeby opuścić więzienie?

Dziś około 12 tysięcy złotych.

Trudno było się Pani przyzwyczaić do tego miejsca?

Na początku było bardzo ciężko… Do wszystkiego idzie się przyzwyczaić. Dziewczyny są w porządku. Nikt się z nikim nie kłóci. Jest tu świetlica, jest też stół do ping-ponga.

Gra Pani?

No czasami (uśmiecha się).

15 DNI POZBAWIENIA WOLNOŚCI.

art. 119§1 kodeksu wykroczeń: Kto kradnie lub przywłaszcza sobie cudzą rzecz ruchomą, jeżeli jej wartość nie przekracza 250 złotych, podlega karze aresztu, ograniczenia wolności albo grzywny. [Ukarany podaje inne wykroczenie]

Jak Pan się tu znalazł?

Grzywna za krzyki. Byłem w stanie nietrzeźwości. Dostałem mandat za zakłócanie porządku o wysokości 200 zł z czego wyszło 5 dni pozbawienia wolności.

Druga kara też za zakłócanie porządku – 10 dni. Dostałem 30 „godzinek”, z czego wyszło 15 dni. Są to sprawy z 2010 i 2011 roku.

Dlaczego nie odbył Pan prac społecznych?

Wyjechałem do Zabrza do mojego kolegi – miałem roboty przy budowlance. Liczyłem na jakąś grzywnę. Miałem wcześniej podobny przypadek i spłacałem na raty. Teraz nie chodziłem wokół tego… Moje zaniedbanie.

6 DNI POZBAWIENIA WOLNOŚCI.

Jazda rowerem pod wpływem alkoholu.

Mam zakaz. Jechałem do lekarza. Proszę pani – słaba wydolność serca, dyskopatia, zwyrodnienie kręgosłupa – niech pani patrzy – ręce zimne. Policjant cwany, bo na stanowisku. Jadę do siostry, bo głodny. Jestem bezdomny. Jadę, bo z głodu padnę. Opieka mi nie chce pomóc. Ja mam 50 lat, nikt mnie nie zatrudni. Zakaz dostałem, bo po lampce wina lepiej się czuję, bo ręce mniej zimne. Miałem 0,5 promila. Dostałem 300 zł grzywny plus 100 zł to koszty postępowania. 50 zł kary to 1 dzień odsiadki. A podobno na jednego więźnia na miesiąc wydaje się 2700 zł.

Nie zdawałem sobie sprawy, że to tak się skończy. Poszedłem dowiadywać się do sądu w Złotowie – tam nie mieli mojego nazwiska w komputerze. A tutaj już tak. Sąd to jest od tego, żeby zarządzać, a więzienie, żeby zawijać.

Zostałem oszukany, notariusz podpisał jakieś lewe papiery. Nie dostałem pieniędzy za mieszkanie. Nie mam do czego wracać po wyjściu. Chyba pozostaje mi wrócić.

KARA POZBAWIENIA WOLNOŚCI NA 5 DNI.

„W 2012 roku w Poznaniu wyłudził po raz kolejny przejazd środkami publicznymi.’’

Art. 121. § 1. Kto, pomimo nieuiszczenia dwukrotnie nałożonej na niego kary pieniężnej określonej w taryfie, po raz trzeci w ciągu roku bez zamiaru uiszczenia należności wyłudza przejazd koleją lub innym środkiem lokomocji, podlega karze aresztu, ograniczenia wolności albo grzywny.

Jest to kara z 2012 roku za jazdę bez biletu. Grzywna 4 razy 400 złotych. Nie płaciłem, bo przebywałem w zakładzie.

KARA POZBAWIENIA WOLNOŚCI NA 15 DNI.V

„W 2009 roku w Koszalinie w sklepie biedronka dokonał kradzieży dezodorantu o wartości 4,45 zł”

Zakręciłem się. Włożyłem dezodorant do kieszeni. Za resztę normalnie zapłaciłem. To jakieś groszowe sprawy coś koło 5 zł. Ochroniarz mnie zatrzymał. Dostałem mandat 100 zł. Przysłali, nie płaciłem, bo akurat nie robiłem – miałem przestój.

I za taką sprawę odsiedzi Pan 15 dni?

Nasze państwo jest tak bogate, że na to wygląda. Co się ma za plecami, to wszystko wyciągną.

KARA POZBAWIENIA WOLNOŚCI NA 5 DNI.

„Dokonał zaboru w celu przywłaszczenia jajek w ilości 60 sztuk, wędlin oraz plastikowego pojemnika o łącznej wartości 81,51zł.”

To było na bazarze. Była kolejka, nie chciało mi się czekać, zamknąłem bagażnik i odjechałem. Dopiero w areszcie (odsiaduje inną karę) dowiedziałem się, że jest prowadzone postępowanie. Gdybym wiedział, to bym spłacił. W międzyczasie dowiedziałem się, że kara została już odbyta (ustawiono ją do odbycia jako pierwszą w kolejności, przed innym wyrokiem). Pisałem pisma do sądu. Nie mogę jej już spłacić.

3 DNI POZBAWIENIA WOLNOŚCI

To było około czterech lat temu. Piliśmy piwo na polu z kolegami. Słupsk to takie miasto, gdzie jest szkółka policyjna. Wszędzie chodzi policja. Wziąłem wszystkie nasze butelki i wyrzuciłem. Mandatu za spożywanie alkoholu nie przyjęliśmy i chyba sprawa została umorzona, a zaśmiecanie wziąłem na siebie.

Powiadomienia mogły przychodzić na adres ojca. Nie mam z nim kontaktu. Z kuratorem nie mogłem się dogadać. Raz przyszła do mnie, nawet nie wiedziałem, kim jest. Godzinek nie mogłem wziąć, bo pracowałem na budowie.

6 DNI POZBAWIENIA WOLNOŚCI.

„Jazda rowerem w stanie nietrzeźwości.”

Byłem po jednym piwie. Ten policjant nawet jak szedłem, kazał mi dmuchać. Dostałem 500 zł grzywny. Rozłożyli mi to na raty. Połowę spłaciłem, a drugiej części już nie zdążyłem. Mimo że odbywam teraz inną, dłuższą karę, chciałbym to nadal spłacić. Mam trójkę dzieci. Każdy dzień się liczy. Chcę wyjść te 3 dni wcześniej.

KARA POZBAWIENIA WOLNOŚCI NA 15 DNI.

„W Kołobrzegu dokonał kradzieży cukierków ze sklepu biedronka o wartości 2,60 zł.”

Jak wyglądała sprawa z tymi cukierkami?

Nie wiem, jak to się stało. Wszedłem do sklepu. Zgarnąłem kilka. Akurat ochroniarz zobaczył. Coś mnie podkusiło. Nigdy wcześniej tak nie miałem. Żałowałem tego strasznie. Jakiś wybryk. Nie zastanowiłem się.

Do zakąski? (Pytanie wychowawcy)

Szczerze? Tak. Nie odpracowałem, bo jestem bezdomny i pomyślałem, co tam „godzinki”. Aż się sam zdumiałem. Ja nie wiem, jak to było. Nie dostałem listownie powiadomienia, bo byłem bezdomny. Dzielnicowy, jak mnie złapał, powiedział, że mam godzinki nieodrobione.

¹ Joanna Skibniewska, Groszowi bandyci, http://nie.com.pl/archiwum/groszowi-bandyci/.