Oksana Briukhovetska-Wujek Tolia

Czyń lub giń. Wystawa

lokal_30 (ul. Wilcza 29A/12) zaprasza na wystawę sztuki politycznej.

Artyści: Alfa Omegi, Karolina Breguła, Oksana Briukhovetska, Mamałyga Warszawska (Teodor Ajder, Claudia Ciobanu, Mihai Tarţa, Olga Corochii), Jan Mioduszewski, Aleka Polis, Ghenadie Popescu, Jan Sajdak, Sesama (Justyna Górowska, Adam Gruba), Katya Shadkovska, Kamen Stoyanov, Jaśmina Wójcik, Żubrzyce

Otwarcie: 20 maja 2017, godz. 19.00.

Spotkanie z Oksaną Briukhovetską w Kwadratowej (Teatr Ochoty, ul. Reja 9): 21 maja, godz. 18.00.

Śniadanie z artystami: 1 lipca 2017, godz. 12.00.

Wystawa czynna do 1 lipca 2017.

Pomysł wystawy zrodził się w trakcie przygotowań do stolika Kongresu Kultury w lokalu_30, dotyczącego zaangażowania artystów w życie społeczne i polityczne. Spotkaliśmy się wówczas w gronie artystów, krytyków, kuratorów oraz innych osób zainteresowanych tematem. Pojawiło się wiele wątków, które utwierdziły nas w przekonaniu, że warto zorganizować wystawę, która będzie kontynuacją tej rozmowy.

Czyń lub giń to cytat z opowiadania Josepha Conrada Młodość. Dewiza ta była wypisana na rufie statku, na który zaciągnął się młody bohater Charles Marlow, alter ego Conrada. Traktując motto to z przymrużeniem oka, pragniemy przyjrzeć się pożądanym przez wielu artystów i krytyków skuteczności oraz użyteczności sztuki, a także formom, jakie mogą przybierać.

W 2007 roku Artur Żmijewski w swoim eseju Stosowane nauki społeczne stawiał tezę o konieczności wyjścia sztuki poza jej autonomię. Dziś, po dziesięciu latach od publikacji tekstu, wydaje się, że jesteśmy wciąż w tym samym punkcie, choć od tego czasu debata dotycząca sensu zaangażowania ludzi kultury w życie społeczne i polityczne znacznie się rozwinęła. W ciągu minionej dekady jej ciężar przesunął się z imperatywu dotyczącego traktowania sztuki jako jednej z „nauk społecznych” na pytanie o realne skutki działań artystów, a także na dostrzeżenie projektów działających na styku sztuki i faktycznej funkcjonalności społecznej – sztuki która „dubluje” rzeczywistość, jednak nie poprzez jej reprezentację, a poprzez faktyczną, choć często skromną użyteczność.

Wystawa Czyń lub giń to próba pokazania różnych form aktywności społecznej artystów. W bezpośrednie działania polegające na uczestnictwie w protestach w miejscach publicznych zaangażowane są Żubrzyce – grupa składająca się z zachowujących anonimowość osób ze świata sztuki, które przebrane w maski żubrów domagają się równości i braku dyskryminacji kobiet na uczelniach oraz w instytucjach sztuki. Natomiast działający w Warszawie mołdawski „kolektyw imigrancki”, czyli Teodor Ajder, Claudia Ciobanu, Mihai Tarţa i Olga Corochii, wydaje kwartalnik „Mamałyga warszawska” oraz angażuje się w akcje o wymiarze społeczno-politycznym, również za pomocą środków artystycznych – w 2015 roku przy okazji wizyty prezydenta Rumunii w Polsce postanowili wystosować do niego list-obraz, który nie został jednak przekazany i na długi czas utknął w ambasadzie rumuńskiej.

Działania artystów reagujących na kwestie społeczne czy polityczne nie muszą łączyć się z jednoznacznym aktywizmem, choć podejmowane przez nich przedsięwzięcia często związane są z doraźnym działaniem i współpracą z ludźmi, jak w przypadku Alfa Omegi, projektu zainicjowanego przez Alicję Wysocką, w ramach których wraz z mieszkańcami slumsu w Nairobi w Kenii (przy wsparciu Fundacji Razem Pamoja) oraz Rio de Janeiro w Brazylii projektuje i szyje ubrania oraz buty, współtworząc lokalne struktury kooperacji (Cooperative Spółdzielnia Ushirika), a także zbierając fundusze m.in. na naukę dla dzieci z Mathare. Również z pomocą Fundacji Razem Pamoja Justyna Górowska i Adam Gruba tworzą Sesamę, rodzaj centrum kultury w Yogyakarcie w Indonezji, którego przestrzeń udostępniają lokalnym artystom, organizują warsztaty oraz zapraszają artystów z Polski do działań z mieszkańcami, przede wszystkim w zakresie wzbudzania świadomości ekologicznej i szukania skutecznych sposobów utylizacji odpadów w lokalnych warunkach. Takie działania artystów mogą poprzez swoje oddziaływanie okazać się skutecznym środkiem komunikacji z ludźmi, którzy w bezpośredni sposób odczują jego efekty. Doprowadziła do tego na przykład Karolina Breguła, która w 2016 roku wraz grupą mieszkańców dwóch wrocławskich bloków zrealizowała serial „podwórkowy”, który zgodnie z relacjami uczestników całkowicie zmienił ich sąsiedzkie relacje. Podobny wymiar mają działania grupy artystów-aktywistów udokumentowane przez Jaśminę Wójcik, autorkę „Manifestu robotników sztuki”, w którym postuluje wyjście artystów z pracowni i działanie w przestrzeni społecznej. Natomiast sztukę z pracą społeczną od lat łączy Katya Shadkovska, która wraz z Fundacją Dom Kultury organizuje warsztaty z udziałem artystów w więzieniach, poprawczakach i w Monarze.

Wśród zaproszonych artystów są również tacy, którzy nie podejmują bezpośredniego działania, jednak poprzez swoją twórczość włączają się w rzeczywistość zwracając uwagę na pewne jej aspekty, komentując, poddając krytycznemu oglądowi. Rola artystów często spełnia się we wskazywaniu lub uwidacznianiu pewnych kwestii – Jan Sajdak swoimi rzeźbami z „roboczych” materiałów zwraca uwagę na niewidoczną pracę najgorzej opłacanych pracowników. Natomiast film Aleki Polis dokumentuje kijowski Majdan z perspektywy codziennego funkcjonowania w zajętej przez obywateli przestrzeni, pokazuje wypracowane przez nich metody współdziałania, aktywizmu oraz wzajemnej pomocy, a także oddaje przeważające tam nastroje. Również Oksana Briukhovetska pokazuje realia wojny na Ukrainie, przekazując poprzez swoje rysunki głos jej uczestnikowi – Wujkowi Toli, którego poznała w pociągu, gdy wracał z frontu do domu na Wołyniu. Z kolei Kamen Stoyanov w swoim najnowszym filmie podjął się prześledzenia kwestii budowy trzeciego stambulskiego lotniska – największego na świecie, marzenia prezydenta Erdogana – z którym wiążą się nie tylko domniemane skandale korupcyjne, ale również olbrzymie kontrowersje związane z lokalizacją, koniecznością przesiedleń i negatywnym oddziaływaniem nowego portu lotniczego na środowisko. I choć Stoyanov został podczas realizacji zatrzymany, New Istanbul Dream nie jest jednak filmem śledczym czy aktywistycznym – jest raczej eksperymentalnym dokumentem, w którym obserwacja zmieniającego się pod wpływem budowy środowiska i rozmowy z mieszkańcami pobliskich wiosek mieszają się z warstwą performatywną, opartą na tradycyjnym tureckim teatrze cieni. Jan Mioduszewski i Ghenadie Popescu, każdy w charakterystyczny dla siebie sposób, podejmują temat polityki jako takiej – funkcjonowania demokracji, reprezentatywności wyborów i problemu korupcji.

W wystawie Czyń lub giń istotna jest polifonia głosów, tak jak to miało miejsce w czasie naszego spotkania jesienią 2016 roku. Pragniemy pokazać różnorodne postawy artystów nie przesądzając jednak, którzy z nich czynią więcej lub skuteczniej, a raczej zakładając, że to właśnie w wielości podejść tkwi pewna siła.

Krytyka Polityczna jest współorganizatorką pobytu Oksany Briukhovetskiej w Polsce.

Tagi:

Data

20 MAJA 2017

Czas

19:00
Warszawa

Miejsce

Warszawa

Opis



Komentarze są zamknięte